Travesía da Serra do Teleno en Quiroga: rutas entre bosques e vistas panorámicas

Descrición da experiencia

No extremo suroriental da provincia de Lugo, onde a Ribeira Sacra comeza a elevarse cara ás montañas que separan Galicia de León, agóchase unha xoia para os amantes do sendeirismo e a natureza: a Serra do Teleno. Esta travesía, que parte do concello de Quiroga, permite camiñar por antigos camiños de pastores e mineiros, entre fragas autóctonas, soutos centenarios e cumes abertos que regalan panorámicas de infarto sobre os canóns do Sil, o val de Quiroga e as terras do Bierzo.

A Serra do Teleno, aínda que menos coñecida que outras alturas galegas como O Courel ou Os Ancares, posúe un carácter especial. A súa altitude máxima, o Alto do Teleno (que se ergue arredor dos 1.340 metros), constitúe un magnífico miradoiro natural. A ruta que describimos é unha travesía circular que combina sendeiros tradicionais, pistas forestais e tramos de alta montaña, transitando por lugares cargados de historia como as antigas explotacións mineiras romanas e os refuxios de pastores. A vexetación mestura soutos de castiñeiros e carballos con bosques de ribeira, piñeirais de repoboación e, nas cotas máis altas, matogueira de breixo e xesta, conformando un mosaico paisaxístico que cambia coa luz e a estación.

O percorrido invita a un ritmo pausado, gozando dos sons do bosque, o aroma da terra húmida e as vistas que se abren a cada paso. É unha ruta esixente pero profundamente gratificante, que conecta ao viaxeiro coa Galicia máis auténtica, lonxe do turismo masivo.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Distancia e tipo de trazado

A travesía circular completa ten unha lonxitude aproximada de 16,5 quilómetros, cun desnivel positivo acumulado que rolda os 850 metros. O itinerario comeza nas inmediacións da aldea de Bendilló ou, alternativamente, desde a área recreativa da Fervenza da Balsa, e transcorre por pistas en bo estado, senderos secundarios e un tramo final de crestería. Aínda que non require destrezas técnicas de escalada, si esixe boa condición física, xa que as pendentes son pronunciadas nalgúns tramos e o terreo pode ser pedregoso e esvaradío con humidade.

Existen variantes máis curtas para quen desexe unha aproximación máis suave: unha ruta lineal de ida e volta ata o Miradoiro do Teleno partindo do aparcadoiro forestal superior, que reduce a distancia a uns 9 quilómetros e o desnivel a 400 metros. Neste artigo centrámonos na travesía longa, a máis completa e recomendable para sendeiristas afeitos.

Dificultade e duración

A dificultade global da ruta pode clasificarse como media-alta. Os factores que a fan esixente son o desnivel acumulado, a lonxitude e a posible falta de sinalización nalgúns cruces, aínda que o trazado principal está ben marcado con fitos e balizas de madeira. Non se precisa equipo especializado, pero é imprescindible calzado de sendeirismo con boa sola, bastóns para as baixadas e roupa de abrigo incluso no verán, pois o vento no cumio pode ser intenso.

A duración estimada para completar o itinerario circular é de entre 6 e 7 horas, incluíndo paradas para descansar, comer e fotografar. Recoméndase iniciar a marcha cedo pola mañá, especialmente no outono e inverno, cando as horas de luz son máis reducidas. O terreo pode estar embarrado na parte baixa dos bosques, polo que é aconsellable comprobar as condicións meteorolóxicas previas.

Puntos de interese no camiño

A travesía está salferida de lugares con encanto e valor histórico. A continuación, descríbense os máis destacados no sentido da marcha:

• Fervenza da Balsa e área recreativa: punto de partida alternativo, onde a auga do rego da Balsa se precipita entre rochas creando unha pequena cascada rodeada de vexetación. Conta con mesas, bancos e aparcadoiro.
• Soutos de Bendilló: castiñeiros centenarios que forman unha bóveda vexetal espectacular, especialmente no outono cando as follas viran a tons dourados e cobrizos. O chan está alfombrado de ourizos caídos.
• Restos de explotacións mineiras romanas: na aba norte da serra afloran trincheiras e escombreiras das antigas minas de ouro, un testemuño do importante labor extractivo que o Imperio Romano desenvolveu nestas terras. Aínda poden distinguirse as canles escavadas na rocha.
• Refuxio de pastores e curros: a media altura atópanse construcións tradicionais de pedra seca, outrora empregadas polos gandeiros para gardar o gando e refuxiarse durante as xornadas de pastoreo. Destacan os curros circulares.
• Alto do Teleno e vértice xeodésico: o punto culminante ofrece unha panorámica excepcional. En días claros, a vista alcanza a Serra da Enciña da Lastra, os Ancares, o Courel, o val do Sil cos seus meandros e o Bierzo. O vértice e unha pequena construción de vixilancia forestal coroan o cumio.
• Pena Redonda: formación rochosa singular situada nun dos contrafortes, desde a que se obtén outra perspectiva do val e das terras de Trives.

Onde comer na contorna

Tras a camiñada, a mellor opción é repor forzas na vila de Quiroga, capital do municipio, onde non faltan establecementos de cociña galega tradicional. Algunhas recomendacións:

• Casa Roque: situada no centro, ofrece menú do día con pratos caseiros como o lacón con grelos, o caldo galego, a empanada de zorza e as carnes á brasa. Destacan os seus viños da denominación de orixe Ribeira Sacra.
• Mesón A Cova: acolledor local de pedra cun ambiente rústico onde degustar churrasco, costela ao forno e peixes do día. As racións son abundantes e o trato familiar.
• O Fogar da Gándara: a poucos quilómetros, ofrece unha fusión de cociña moderna con produtos locais, como as verduras da horta, cogomelos de tempada e sobremesas artesás.
• Casa de Xantar Nito: ideal para bocadillos, tapas e menús rápidos con boa relación calidade-prezo, frecuentado por veciños e peregrinos do Camiño de Inverno.

Recoméndase probar a filloas e os frixuelos como colofón doce, acompañados dunha augardente de herbas local.

Aloxamento

A comarca de Quiroga ofrece aloxamentos que van desde o turismo rural ata hoteis cómodos. Opcións recomendadas:

• Casa Rural O Batán: antiga casa de labranza rehabilitada en plena natureza, con cuartos acolledores, xardín e cheminea. Sirven almorzos con produtos da zona.
• Hotel A Lastra: establecemento de tres estrelas no centro de Quiroga, funcional e ben situado para explorar a comarca.
• Pazo de Xulián: aloxamento con encanto nun pazo restaurado, rodeado de viñedos. Ideal para unha estadía con máis comodidades e tranquilidade.
• Albergue de peregrinos de Quiroga: situado na ruta do Camiño de Inverno, para viaxeiros con orzamento reducido. Conta con cociña e zonas comúns.
• Casas de turismo rural Aira do Piñeiro: en Nocedo, próxima ao punto de inicio da ruta, perfecta para grupos, con capacidade ata 8 persoas, cociña equipada e vistas á serra.

Recoméndase reservar con antelación en outono, pois a afluencia de visitantes para gozar das cores dos soutos e facer rutas micolóxicas é notable.

Mellor época para a travesía

A Serra do Teleno pódese percorrer en calquera estación, pero a experiencia varía drasticamente. A primavera (abril a xuño) brinda un estoupido de verdes intensos, regatos con caudal e unha floración de breixos e toxos que perfuman o ambiente. É tamén un bo momento para observar aves rapaces como o miñato e a aguia real, que aniñan nos rochedos.

O outono (outubro e novembro) é, sen dúbida, a estación máis maxestuosa. As carballeiras e soutos vístense de cores cálidas, e o chan convértese nun mosaico de follas caducas. A humidade e as néboas matinais engaden un halo de misterio ás paisaxes. É a época favorita dos fotógrafos e dos buscadores de cogomelos, xa que a serra alberga boletus, níscalos e cantarelas.

O verán ofrece días longos e temperaturas agradables nas cotas altas, aínda que cómpre evitar as horas centrais do día nas zonas desprotexidas e levar moita auga. O inverno é a opción máis dura: o cumio pode estar nevado, o vento cortante e os días moi curtos. Só aconsellable para persoas experimentadas e con equipamento de inverno.

Como chegar

O punto de inicio da travesía sitúase na parroquia de Bendilló (Quiroga), a aproximadamente 8 km da capital municipal. A principal vía de acceso é a estrada local LU-933 que conecta Quiroga con Bendilló e as aldeas da contorna. Para chegar a Quiroga, a referencia principal é a N-120 (Ourense-Ponferrada) e a autovía A-6 (Madrid-A Coruña), saída en Ponferrada e posterior incorporación pola nacional cara a O Barco de Valdeorras e Quiroga. Outra alternativa é a estrada N-120 desde Monforte de Lemos.

Para usuarios de transporte público, existe liña de autobús que une Monforte, Quiroga e Ponferrada con paradas nas proximidades. Desde Quiroga, pódese coller un taxi local ata Bendilló ou ata a área da Fervenza da Balsa. Recoméndase dispor de vehículo propio para maior flexibilidade. No núcleo de Quiroga hai gasolineira e servizos.

Unha vez en Bendilló, hai un pequeno aparcadoiro habilitado xunto á igrexa. Se se opta por comezar na Fervenza da Balsa, a área recreativa dispón dun aparcadoiro máis amplo e está ben sinalizada. En ambos os casos, a estrada é asfaltada e accesible para turismos, aínda que

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas