Travesía da Serra do Suído: cumios e castros

Por Engalicia.info · Turismo activo en Galicia

Travesía da Serra do Suído: cumios e castros

No corazón das Rías Baixas, onde as provincias de Pontevedra e Ourense se abrazan, erguerse a Serra do Suído, un dos segredos montañosos mellor gardados de Galicia. Esta travesía de extraordinario valor paisaxístico e arqueolóxico proponse como un percorrido completo que enlaza os cumios máis representativos cos vestixios castrexos que salpican o macizo. Unha ruta para quen busca natureza brava, silencio e a pegada das nosas orixes.

A travesía non é un simple sendeiro; é unha inmersión na paisaxe labrada polos devanceiros. Desde os miradoiros naturais ata os recunchos onde medran os toxos e as xestas, cada paso revela unha composición de outeiros, vales e petróglifos. A Serra do Suído, cunha altitude máxima que roza os 800 metros, ofrece unha orografía ondulada pero con tramos esixentes, ideal para camiñantes con experiencia media-alta. A ruta clásica, que denominamos Travesía dos cumios e castros, percorre aproximadamente 22 quilómetros e pode realizarse nunha longa xornada ou en dous días con pernocta.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Descrición da ruta

A travesía pode iniciarse en dous puntos habituais: o aparcadoiro preto do Alto do Suído (estrada PO-530, entre Forcarei e Beariz) ou dende a aldea de Candeán. O percorrido circular máis completo parte do Alto do Suído, onde xa se ten unha primeira panorámica do devir do camiño. Desde alí, diríxese cara ao Castro de Fentáns, que se atopa nun outeiro a uns 20 minutos de camiño.

O Castro de Fentáns é un dos mellor conservados da comarca. As súas murallas de pedra e as terrazas habitacionais debuxan un recinto amurallado de forma ovalada. O paseo polo interior do castro evoca a vida dos galaicos que o habitaron entre os séculos II a.C. e I d.C. A partir de aquí, o sendeiro ascende suavemente cara ao Monte Suído (813 m), o punto máis alto do macizo. O cumio está sinalizado cun vértice xeodésico, e dende el, en días claros, albíscase a ría de Pontevedra e as montañas do Barbanza.

Continuamos en dirección leste, onde a pista forestal se estreita e se converte nun carreiro que serpentea entre xunqueiras e brakeiras. Ao cabo de dúas horas chegamos ao Castro de Candeán, outro xacemento castrexo de grandes dimensións, cunha croa ben marcada e un sistema defensivo con foxos. A vexetación que cobre parte das estruturas dálle un aire romántico e misterioso.

Desde Candeán, o trazado segue as cristas da serra, pasando por pequenas elevacións como o Alto da Mámoa (795 m), onde se conservan varias mámoas (túmulos megalíticos) e unha paisaxe de montaña rasa. A última parte do percorrido coincide con antigas veredas de pastores que descenden suavemente ata o Alto do Suído, completando o círculo. Se se prefire, pódese facer unha variante máis curta (18 km) retirando o tramo do Castro de Fentáns.

Distancia e duración

A ruta circular completa suma 22,5 quilómetros, cun desnivel positivo acumulado duns 950 metros. O tempo estimado, incluíndo paradas para descanso, fotografía e pequena comida, é de 9 a 11 horas. É unha travesía para toda unha xornada (saír antes das 9 da mañá e volver con luz de día). Se se realiza en dous días, pódese durmir no refuxio de montaña ou nunha casa rural dos arredores e continuar ao día seguinte con calma.

O ritmo é moderado, con tramos de subida pronunciada (ata un 15 % de pendente nalgúns puntos) e outros de camiño chan por pistas. Os camiñantes con boa forma física poden completala en 8 horas; para grupos con menos experiencia, recoméndase planificar 10 horas e levar frontal por se acaso.

Dificultade

Clasificamos a travesía como de dificultade media-alta. Non require técnicas de escalada, pero si un bo estado físico e costume de camiñar por terreo irregular. Os principais factores a considerar son:

• Desnivel e distancia: case 1000 m de desnivel positivo nun percorrido longo, que pode ser esgotador se non se está afeito.
• Terreo: alterna pistas forestais con carreiros de herba, rocha solta e pasos con barro (especialmente en zonas de brañeira). Precaución coas pedras molladas.
• Orientación: a ruta non está sinalizada de forma oficial. É imprescindible levar GPS con track descargado (Wikiloc, Maps.me) ou mapa topográfico. A brétema pode ser densa en calquera estación.
• Exposición: aínda que non hai pasos aéreos, a serra está exposta ao vento. En días de temporal a sensación térmica é moi fría.

Recoméndase levar auga suficiente (polo menos 1,5 litros, porque non hai fontes na ruta), comida lixeira, roupa de abrigo impermeable, protector solar e calzado de montaña con boa suela.

Puntos de interese

Ademais dos dous castros mencionados (Fentáns e Candeán), a travesía ofrece outros atractivos:

• Cumio do Monte Suído (813 m): o teito da serra, con vistas panorámicas de 360°.
• Alto da Mámoa (795 m): conxunto megalítico con mámoas escavadas; unha necrópole prehistórica.
• Petróglifos de Candeán: nas inmediacións do castro, consérvanse gravados rupestres con círculos e combinacións lineares, datados na Idade de Bronce.
• Brañeiras e lagoas temporais: na zona central da serra fórmanse pequenas lagoas estacionais que atraen aves acuáticas como a lavandeira real ou o pilro común.
• Miradoiro de Fentáns: dende os restos do castro, un balcón natural sobre o val do río Lérez.
• Vestixios de muíños e canais: preto do Alto do Suído atópanse restos de antigos muíños de auga e canles de rego, testemuña do aproveitamento tradicional.

A flora é a típica de montaña galega: uceiras, toxos, xestas, carballos ananos e, nas zonas máis húmidas, abeleiras e bidueiros. No outono, os matos tínguense de vermellos e ocres que fan a ruta aínda máis fermosa.

Onde comer

Despois de longa camiñada, o apetito agudízase. As localidades máis próximas son Forcarei (a uns 10 km en coche) e Beariz (a uns 8 km). Ambas ofrecen cociña galega tradicional con produtos da comarca.

• Restaurante A Finca (Forcarei): especializado en carnes á brasa, especialmente tenreira e porco celta. Tamén ofrecen menú do día con produtos de horta. Prezo medio: 15-20 €.
• Mesón O Suído (Beariz): xunto á estrada PO-530, con fermosas vistas. Proba o caldo de castañas, o lacón con grelos (en tempada) e as filloas de nata. Ambiente acolledor.
• Pulpería A Pedra (A Estrada, a 20 min): se non che importa desprazarte un pouco, esta pulpería é famosa polas súas filloas de pulpo e polbo á feira.
• Hórreo Bar (Forcarei): un lugar sinxelo para tomar un viño e unhas tapas de queixo do país ou chourizo á brasa.

Para levar, recoméndase mercar pan de Forcarei (coñecido como «pan de Forcarei») e algún queixo artesanal, que se poden degustar durante a ruta.

Aloxamento

A zona do Suído non ten grandes hoteis, pero si unha boa oferta de casas rurais e algún refuxio. Aquí algunhas opcións:

• Refuxio de Montaña do Suído (xestionado pola Comunidade de Montes de Beariz): situado a 1,5 km do Alto do Suído. Ofrece literas, cociña básica e lareira. Require reserva previa (prezo simbólico, uns 10 € por persoa). Ideal para facer a travesía en dous días.
• Casa Rural A Casiña de Candeán: fermosa casa de pedra restaurada preto do castro de Candeán. Ten capacidade para 6 persoas, con xardín e barbecue. Moi recomendada para grupos ou familias.
• Pensión Casa Manolo (Forcarei): aloxamento económico e limpo no centro da vila. Habitacións dobres con baño. Prezo: 45-55 €.
• Apartamentos Rurais O Toxal (Beariz): apartamentos con cociña equipada e vistas á serra. Boa relación calidade-prezo para estancias curtas.

En época de alta demanda (semana santa, pontes de agosto) é recomendable reservar con antelación, especialmente o refuxio.

Mellor época

A primavera (abril-xuño) e o outono (setembro-novembro) son as estacións ideais. O tempo é máis estable, as temperaturas son suaves (15-22 °C) e a paisaxe está no seu máximo esplendor: na primavera, os toxos florecen en amarelo e as xestas en branco; no outono, a serra vístese de ocres e violetas con néboas matinais.

O verán pode ser caloroso en xornadas claras, pero a altitude mitiga a calor. Con todo, as tormentas de media tarde son frecuentes; recoméndase saír moi cedo e estar atento ás nubes. O inverno é para camiñantes experimentados: días curtos, barro, néboa persistente, risco de xeo nas cotas altas e ventos fortes. Aínda así, algunhas xornadas soleadas de xaneiro ofrecen unha luz invernal impresionante e a posibilidade de ver a serra nevada (aínda que raramente).

En calquera época, verifica a previsión meteorolóxica antes de comezar e leva roupa adecuada. A serra do Suído é unha zona de microclima, onde a brétema pode aparecer de improviso.

Como chegar

A Serra do Suído está situada entre as comarcas de Tabeirós-Terra de Montes (Pontevedra) e O Carballiño (Ourense). O acceso principal é por estrada:

• Desde Santiago de Compostela: tomar a AP-9 ata a saída de Caldas de Reis / A Estrada. Seguir pola PO-841 ata A Estrada, logo coller a PO-530 en dirección Forcarei. Aparcadoiro no Alto do Suído (km 25, aproximadamente). Tempo: 1 hora.
• Desde Pontevedra: ir pola N-550 cara a Santiago, desviarse na PO-510 cara a Cerdedo, continuar pola PO-534 ata Forcarei e despois a PO-530. Uns 50 minutos.
• Desde Ourense: coller a N-540 en dirección a Carballiño, despois a OU-210 a Beariz. Virar á esquerda na PO-530 cara a Forcarei. Aparcadoiro a 2 km do Alto. Tempo: 1 hora 15 min.

O punto de inicio recomendado (Alto do Suído) dispón dunha pequena zona de aparcadoiro de terra, sen servizos. En días de moita afluencia (festivos) pode estar cheo; hai alternativa no quilómetro 24 da PO-530, preto dunha pista forestal.

Se se viaxa en transporte público, a opción máis práctica é coller autobús (Monbus) desde Pontevedra ou Santiago ata Forcarei, e desde alí tomar un taxi (uns 15 euros) ata o Alto do Suído.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas