Travesía da Serra do Courel: senda das covas

Descrición da ruta

A Senda das Covas é un dos percorridos máis emblemáticos da Serra do Courel, no sur da provincia de Lugo. Trátase dunha travesía que combina patrimonio natural e cultural, transitando por antigos camiños de pastores e mineiros, entre bosques de carballos, castiñeiros e teixos centenarios. O seu nome vén das numerosas cavidades naturais (covas) que salpican a paisaxe, algunhas utilizadas dende a prehistoria como refuxio ou lugar de enterramento.

O roteiro discorre en gran parte pola ladeira sur da serra, ofrecendo vistas impresionantes do val de Quiroga e, nos días claros, ata as montañas de León. A ruta está sinalizada como PR-G 178, pero recoméndase levar mapa ou GPS por algún tramo con pouca marcaxe. A súa atmosfera ten un aquel de bosque encantado, con regatos, pontes de pedra e muros de lousa cubertos de musgo. É ideal para sendeiristas con experiencia media, aínda que tamén se pode facer en dous días con pernocta nun refuxio ou casa rural.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

O itinerario clásico comeza na aldea de Folgoso do Courel (capital da serra) e remata en Seoane do Courel, aínda que se pode facer ao revés ou en versión circular con traslado de vehículos. A senda recibe o nome das «covas»: a Cova do Mouro, a Cova do Escoural e a Cova da Loba, cada unha coa súa lenda local. O percorrido esixe bo calzado, roupa de abrigo (mesmo no verán) e provisión de auga, pois non hai fontes en todo o traxecto agás nalgunhas aldeas.

Datos técnicos

O desnivel positivo é duns 450 metros, pero as continuas subidas e baixadas polo terreo accidentado fan que a esixencia sexa notable. Recoméndase comezar cedo, levar bastóns de sendeirismo e ir con tempo suficiente para gozar das covas e das vistas. Hai unha variante máis curta (10 km) que vai de Folgoso a Seoane pola parte alta, evitando algunha cova, pero o esencial é a senda completa.

Puntos de interese

Covas e cavidades

• Cova do Mouro: A máis grande e impoñente, cunha entrada de 12 metros de altura. No seu interior hai un lago estacional e formacións kársticas. Lendas falan dun mouro encantado que garda un tesouro.
• Cova do Escoural: Menos profunda pero moi pintoresca, rodeada de acivros e teixos. Usada tradicionalmente como corte de gando.
• Cova da Loba: Pequena cavidade asociada á lenda da loba que criou a un neno na Idade Media. Desde ela hai unha vista panorámica do canón do río Lor.

Patrimonio histórico e natural

• Castelo de Carbedo: Ruínas dunha fortaleza medieval nun esporón rochoso, a uns 2 km da senda principal (paga o desvío).
• Adega do Courel: Zona de viñedos en socalcos (orixe da denominación Ribeira Sacra). Na aldea de A Pobra do Brollón pódense facer catas.
• Bosque de teixos de Busto: Un dos teixares máis antigos de Galicia, con exemplares de máis de mil anos. Está preto do camiño, sinalizado.

Ademais, a ruta cruza varias aldeas abandonadas (casais de lousa) que testemuñan a vida tradicional da serra. Destaca a aldea de Tras da Cela, onde se conserva un forno comunal e unha capela románica en ruínas. A natureza é exuberante: orquídeas silvestres, paporroibo, corzos e, con sorte, aloumiños (lontras) nos regatos.

Onde comer

Na comarca do Courel a gastronomía é de montaña, con produtos locais de gran calidade. Recomendo estas opcións:

• Mesón O Courel (Folgoso do Courel): Cociña tradicional con caza, roxóns, filloas e carne ó caldeiro. Prezo medio 25-30€. Reserva con antelación.
• Taberna do Xeito (Seoane do Courel): Ambiente rústico, bo viño da comarca e pratos como lacón con grelos ou castañas asadas. Tamén teñen opcións vexetarianas.
• Casa do Cura (A Pobra do Brollón): Restaurante con vistas ao val, especialidade en cogomelos temporada e xabaril. Menú degustación por 35€.

Para un xantar lixeiro durante a ruta, recomendo levar empanada de zorza, queixo do Cebreiro e unha botella de auga. Nas aldeas do traxecto non hai bares abertos de forma permanente.

Aloxamento

A oferta de aloxamento na Serra do Courel vai desde casas rurais con encanto a pequenos hostais e un refuxio de montaña. Para facer a travesía con calma, pódese durmir en:

• Refuxio A Cova do Mouro (xunto á cova do mesmo nome): Xestionado pola asociación de veciños, con capacidade para 12 persoas. Ideal para grupos de sendeirismo. Prezo 15€ por persoa. Require saco de durmir.
• Casa Rural O Teixedal (Folgoso do Courel): Encantadora casa de pedra con lareira, horta ecolóxica e habitacións rústicas. Dende 65€ a noite en tempada baixa.
• Hostal Carbedo (Seoane do Courel): Habitacións sinxelas pero limpas, con restaurante no mesmo edificio. Dende 40€.
• Casa Grande do Courel (Quiroga): A 20 minutos en coche, unha casa señorial rehabilitada con spa e piscina. Prezo medio 90€.

Se queres durmir durante a ruta (opción de dúas xornadas), podes facelo no albergue de Tras da Cela (sen servizo, só refuxio libre) ou no campamento autorizado da Vilarchao, aínda que é esixente.

Mellor época

A primavera (abril-xuño) e o outono (setembro-novembro) son as estacións ideais. Na primavera as fragas están verde intenso e as covas escorren auga, creando un ambiente case máxico; ademais, as orquídeas silvestres florecen nos claros. No outono, o bosque vístese de ocres e vermellos, e a recollida de cogomelos (con coñecemento) é un atractivo extra.

O verán pode ser caloroso nas horas centrais, pero as sombras dos castiñeiros suavizan o percorrido. Evitar xullo e agosto se non se toleran temperaturas altas. No inverno, a ruta é só para expertos: a neve e o xeo fan perigosas as pasaxes de rocha, e moitos tramos quedan impracticables. Aínda así, se vés con crampóns e piolet, a paisaxe nevada do Courel é espectacular.

Recomendación: Consultar o parte meteorolóxico de Quiroga (a estación oficial) nos días previos. Levar roupa impermeable sempre, pois o tempo pode cambiar en minutos.

Como chegar

A Serra do Courel está no extremo sueste da provincia de Lugo, a 30 km de Monforte de Lemos e a uns 90 km de Lugo cidade. Os accesos principais:

• En coche: Desde Lugo, coller a LU-530 ata o cruzamento de Seoane do Courel (1h 15min). Para comezar en Folgoso, seguir a LU-651. O aparcamento recomendado é no campo da festa de Folgoso (gratuíto). Se se fai a travesía en coche propio, deixar un vehículo no final (Seoane) ou usar os servizos de taxi local (teléfono: 982 123 456 – Taxis Courel).
• En autobús: A liña Monbus Lugo-Quiroga para en Folgoso e Seoane (2-3 viaxes ao día, consultar horarios). Desde Santiago ou A Coruña, hai que facer transbordo en Lugo.
• En tren: A estación de ferrocarril de Monforte de Lemos ten conexións con Madrid, Vigo e A Coruña. Desde Monforte, alugar un coche (empresas como Avis ou Europcar) ou coller un taxi (uns 30€).

Para quen queira facer a ruta guiada, existen empresas locais como Courel Activo que ofrecen a travesía con transporte de mochilas e explicación do patrimonio xeolóxico.(+)

(*) Podes concertar visita con guía a través da oficina de turismo de Folgoso do Courel.

Consellos prácticos

• Calzado de montaña con sola de goma media (Vib

  Te puede interesar:

  Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía

  Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital

  Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria

  ¿Listo para tu viaje a Galicia?

  Ahorra hasta un 25% en Expedia

  Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas