Travesía da Serra de Grovas: o teito das terras de Soneira

Travesía da Serra de Grovas: descubrindo o teito das terras de Soneira

Na comarca coruñesa de Bergantiños, alí onde os concellos de Ponteceso, Cabana de Bergantiños e Laxe se abrazan co océano, atópase un dos espazos naturais máis enigmáticos e escasamente transitados de Galiza: a Serra de Grovas. Esta formación montañosa, que chega a acadar os 654 metros de altitude no seu punto máis elevado, o coñecido como Monte Grovas, ofrécenos unha travesía circular que é, por méritos propios, un auténtico deleite para os amantes do sendeirismo e do turismo activo que buscan apartarse das rutas masificadas.

A Travesía da Serra de Grovas non é un simple paseo; é unha inmersión profunda na xeoloxía, na historia e na botánica das chamadas Terras de Soneira. Ao longo dos seus quilómetros, o camiño irá despregando un abano de paisaxes que contrastan violentamente: desde fragas autosilvícolas de carballos e bidueiros ata rochedos graníticos que semellan esculpidos por deuses antigos, pasando por uceiras infinitas que arden en cor durante o final do verán.

Descrición da ruta: unha viaxe polos elementos

A travesía arrinca xeralmente na parroquia de Nantón, no concello de Ponteceso, un punto neurálxico que nos sitúa xa no corazón do val. Dende o primeiro paso, o ascenso faise notar. O terreo comeza a gañar inclinación a medida que nos internamos na ladeira occidental da serra. O primeiro tramo discorre por unha antiga pista forestal que axiña se converte nun sendeiro estreito, sometido á humidade característica do litoral galego.

Ofertas de viaje a Galicia

Buscar en Expedia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Á medida que superamos os primeiros 200 metros de desnivel, a vexetación vaise abrindo. Os toxos e as uces (calluna vulgaris e daboecia cantabrica) tórnanse predominantes, creando un tapiz colorido que contrasta co gris severo dos afloramentos rochosos. É aquí onde comezan a asomar as primeiras pedras furadas, curiosas formacións xeolóxicas produto da erosión eólica e pluvial sobre o granito, que lles outorgan á paisaxe un aspecto case lunar. Estas formas foron testemuñas mudas de séculos de historia local, servindo nalgúns casos como refuxio de pastores e contrabandistas.

Ao acadarmos a parte alta da serra, o bosque Mediterráneo-Atlántico gáñalle a batida á fraga. A silveira, o xistro e a queiruga perfuman o ar, especialmente nas horas centrais do día cando o sol quenta as pedras. O sendeiro transita pola curva de nivel, ofrecéndonos miradoiros naturais que cortan a respiración. Mirando cara ao leste, veremos a inmensidade da comarca de Bergantiños, cos seus «agróns» (campos de labor) perfectamente delimitados por valados de pedra en seco, patrimonio cultural inmaterial destas terras.

O punto culminante da travesía lévanos ata o Pico de Grovas (654 m), o teito das terras de Soneira. Dende o seu cume, os días despexados outorgan unha das mellores panorámicas de Galiza. Ao norte e ao oeste, o azul intenso do océano Atlántico, recortado polas ásperas liñas da Costa da Morte, co Estuario do Anllóns facendo de bisagra entre a terra e o mar. Ao sur, a mole granítica do Monte Pindo faise omnipresente, competindo en maxestosidade cos Picos de Ancares que se debuxan na liña do horizonte nas xornadas máis claras do outono e do inverno.

O descenso realízase polo faceiro oposto, penetrando nunha fraga de ribeira que nos protexe do vento. O son da auga acompáñanos: pequenos regatos que se despeñan formando fervenzas estacionais, coma a Cascada do Pozo da Ferida, un recuncho fresco e sombrío onde repousar antes de pechar o círculo e regresar ao noso punto de partida.

Ficha técnica da Travesía da Serra de Grovas

• Distancia: 16 quilómetros (ruta circular).
• Desnivel positivo: 650 metros.
• Dificultade: Moderada-Alta. Non é unha ruta para principiantes debido á lonxitude, ao desnivel acumulado e a tramos de sendeiro técnico con pedras soltas.
• Duración estimada: Entre 5 e 6 horas de marcha efectiva, dependendo do ritmo e das paradas.

Puntos de interese que non debes perder

Máis alá do propio cume de Grovas, esta travesía agacha xoias que merecen un alto no camiño:

1. Os Castros de Nantón: Nas inmediacións do inicio da ruta, podes contemplar os restos dun antigo poboado castrexo, testemuña da ocupación humana destas terras dende a Idade de Ferro.
2. O Miradoiro do Facho: Unha laxe granítica natural que serve como balcón privilexiado sobre a ría de Ponteceso e a desembocadura do río Anllóns.
3. Laxes do Vento: Un conxunto de rochas situadas a media altitude que presentan unha erosión tan peculiar que semellan esculturas vangardistas, esculpidas pola forza implacable do vento mariñeiro.
4. Fraga de Rioleira: Un espazo boscoso catalogado no tramo final da ruta, fundamental para a biodiversidade local, onde é posible detectar pegadas de corzos, raposos e xabaríns.

Planificación: Onde comer, aloxarse e cando ir

Onde comer

As terras de Soneira son un paraíso para a gastronomía galega. Na zona, non podemos marchar sen probar o churrasco de terneira de hembrón, de sabor intenso e textura inigualable. Tampouco podemos esquecer os produtos mariñeiros frescos da Costa da Morte, que chegan cada día aos restaurantes da contorna. Recomendamos unha visita obrigada ás localidades costeiras próximas para degustar o polbo da Pedra ou as轻轻 grelladas. Como sempre en Galiza, o pementos de Padrón poden ser un bo acompañamento («uns pican e outros non»).

Aloxamento

Para os senderistas que desexen vivir a experiencia con calma, a zona ofrece multitude de opcións de turismo rural . Nos arredores de Ponteceso e Cabana atoparemos casas de labranza restauradas con encanto que manteñen a arquitectura tradicional, así como pequenos hostais xestionados por familias locais. Se preferes unha experiencia máis en contacto coa natureza, existen areas habilitadas para o autocaravana e pequenos cámpings na costa, a uns quilómetros da serra, ideais para combinar sendeirismo con baños nas praias de Laxe.

Mellor época

Para gozar plenamente da Travesía da Serra de Grovas, a mellor época é, sen dúbida, a primavera (abril a xuño) e o outono (setembro a novembro). Na primavera, a flora estala en mil cores, os regatos van caudalosos e o sol comeza a quentar. O outono, pola súa banda, ofrécenos un espectáculo visual coa follaxe dos carballos e a floración tardía das uceiras, ademais de temperaturas moi agradables para a marcha. O verán pode ser moi caluroto nas horas centrais e a paisaxe reséntese da falta de choivas, mentres que o inverno, aínda que belo, trae consigo ventos fortes e néboas densas que fan imprescindible unha boa orientación e equipamento técnico, xa que os tramos rochosos se tornan moi esvaradizos.

Cómo chegar

A Serra de Grovas atópase no noroeste da provincia da Coruña, nunha zona de transición entre o interior e a Costa da Morte. A forma máis sinxela de chegar ao punto de partida habitual (Nantón, Ponteceso) é mediante vehículo propio.

• En coche: Dende a cidade da Coruña, tomaremos a autovía AG-55 cara a Carballo, para logo continuar pola AC-431 en dirección a Ponteceso. Unha vez no concello de Ponteceso, tomaremos os desvíos locais sinalizados cara á parroquia de Nantón, onde atoparemos espazo para estacionar o vehículo nas inmediacións do campo da festa.
• En transporte público: Aínda que é unha opción máis limitada, existen liñas de autobús (Monbus) que comunican A Coruña e Santiago de Compostela coa vila de Ponteceso con certa frecuencia. Dende o núcleo urbano de Ponteceso ata o inicio da ruta en Nantón haberá que realizar un pequeno percorrido a pé ou en taxi, duns 4 quilómetros polo val.

Recomendacións para o sendeirista

Aínda que non é unha alta montaña, o seu microclima pode ser traizoeiro. Recoméndase encarecidamente levar unha chaqueta cortaventos, calzado de montaña con boa adherencia, auga abondosa (mínimo dous litros por persoa) e algo de comida enerxética. Non te esquezas da cámara fotográfica, pois as néboas que adoitan baixar de súpeto do cimo crean atmosferas místicas que parecen sacadas dunha lenda das nosas terras. E, por suposto, leva o teu lixo de volta contigo, axudándonos así a preservar a maxia deste «teito» que, convidados, compartimos con orgullo.

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas