Travesía da Serra da Cova da Serpe: cumios e lenda en Lugo

Descrición da travesía

A Serra da Cova da Serpe é un dos segredos mellor gardados da montaña lucense. Este macizo granítico, situado entre os concellos de Lugo e O Courel, ofrece unha travesía circular que combina paisaxes de braña, bosques de carballos e bidueiros, e un cumio que garda unha lenda milenaria. O percorrido discorre por antigos camiños de pastores, pistas forestais e sendeiros ben marcados, cun desnivel moderado que recompensa con vistas panorámicas sobre a Ribeira Sacra e as serras orientais.

A ruta recibe o nome da Cova da Serpe, unha furna natural onde, segundo a tradición oral, habitaba unha serpe xigante que aterrorizaba a comarca. A lenda conta que un cabaleiro ou, segundo outras versións, un pastor astuto, conseguiu encerrala na cova mediante un encantamento. Aínda hoxe, os veciños din que en noites de lúa chea se ouve un ruxido que vén do interior da montaña. Este halo de misterio convive coa beleza agreste das cumeiras, onde afloran rochas modeladas polo vento e a choiva.

A travesía non é esixente en distancia, pero si require boa forma física polos continuos sobes e baixas entre os 800 e os 1.100 metros de altitude. Recoméndase levar calzado de montaña, roupa impermeable (o tempo no interior de Lugo é moi cambiante), bastóns e auga suficiente, pois non hai fontes no percorrido.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

Distancia

A travesía completa ten unha lonxitude de 14,5 quilómetros, medidos sobre o terreo con GPS. O punto de partida e chegada é o mesmo (circular), o que facilita a loxística do estacionamento. A maior parte do percorrido transcorre por pistas de terra e carreiros de montaña, cun 30% aproximadamente sobre lastras e praderías.

Dificultade

Clasificamos esta ruta como de dificultade media. O desnivel acumulado rolda os 650 metros en subida e outros tantos en baixada. Existen tramos con pendentes pronunciadas, sobre todo na subida ao cumio principal, pero non requiren uso de mans. Os sendeiros están ben marcados (marcas de pintura amarela e branca en troncos e pedras). Non obstante, hai que prestar atención en días de néboa, moi frecuentes na zona, xa que algunas pasos poden desorientar.

Para persoas con pouca experiencia en montaña, recoméndase facela en días claros e con luz solar ampla (primavera ou verán). No inverno, a neve e o xeo poden facer que a dificultade aumente a alta.

Duración

O tempo estimado para completar a travesía sen présas, con paradas para fotos e descanso, é de entre 5 e 6 horas. A medias, a un ritmo normal, calcúlanse uns 4,5 horas de marcha efectiva. Recoméndase comezar cedo (sobre as 9:00) para gozar da luz da mañá e evitar as treboadas de tarde no verán.

Puntos de interese

Miradoiro do Pico da Cova

O punto máis alto da travesía (1.123 m) ofrece unha vista de 360 graos. Ao norte, as montañas dos Ancares; ao sur, os canóns do Sil; ao leste, as serras de O Courel; e ao oeste, a chaira de Lugo. Alí atópase un vértice xeodésico e un panel interpretativo.

Cova da Serpe

A furna principal, de acceso libre, está a uns 800 m do cumio. A boca da cova mide uns 3 metros de altura e penetra uns 15 metros na rocha. No interior, a humidade e o silencio son impresionantes. A lenda di que quen entra e non sae antes do ocaso queda atrapado para sempre.

Braña de Bustelo

Unha zona de pasteiros e lagoas temporais onde pastan cabalos salvaxes e vacas cachenas. É un lugar ideal para observar aves como o azor ou o merlo acuático. No chan aparecen fósiles de cunchas mariñas, testemuña de que esta serra estivo baixo o mar hai millóns de anos.

Cruceiro de San Xoán

Un cruceiro do século XVIII que marca o límite entre as parroquias de Gondar e Seixón. A súa base ten gravados motivos celtas, e diante del hai un banco de pedra onde os peregrinos do Camiño de Santiago (variante do Camiño de Inverno) facían parada.

Onde comer

Ao rematar a ruta, recomendamos achegarse á localidade de Seixón (a 5 km en coche). Alí hai dous establecementos rurais con cociña galega tradicional:

• O Recuncho do Serpe: especializado en carnes á brasa e empanadas de grelos. Prezos moderados (20-30 €/persoa).
• Taberna da Cova: menú do día con produtos locais (callos, lacón con grelos, queixo de San Simón). Pecha os luns.

Tamén hai opcións máis lixeiras, como o bar A Furna en Gondar, onde serven bocadillos e racións de chourizo ao viño. Se prefires levar comida, podes facer unha pausa na Braña de Bustelo, onde hai mesas de pedra e un pequeno refuxio (sen auga corrente).

Aloxamento

Para gozar da travesía con calma, pódese durmir nas inmediacións. Destacamos dúas opcións:

• Casa Rural A Cova (en Seixón): casa de pedra rehabilitada con 6 cuartos, lareira e xardín. Prezo desde 70 €/noite (habitación dobre). Ofrece desayuno con produtos caseiros.
• Albergue de Gondar: 40 prazas en cuartos compartidos, ideal para grupos. Prezo 18 €/persoa. Cociña dispoñible e taquillas.

Na propia serra non hai aloxamento, pero si unha zona de acampada libre regulada (só para caravanas con autosuficiencia) no aparcadoiro do inicio da ruta, con permiso do concello.

Mellor época

A primavera (abril a xuño) e o outono (setembro a outubro) son as estacións ideais. As temperaturas suaves (10-20 °C) e a paisaxe verde ou acastañada fan a experiencia moi agradable. En primavera florecen os xilgaros e as violetas, mentres que no outono os bidueiros e as faías ofrecen un espectáculo de cores.

O verán (xullo e agosto) tamén é bo, pero pode facer moita calor nas horas centrais e hai máis probabilidade de treboadas. O inverno, aínda que fermoso coa neve nas cumes, require equipamento de inverno (crampóns e piolet) e moita precaución co xeo. A néboa é o maior inimigo en calquera época, consulta a previsión antes de saír.

Como chegar

O punto de partida da travesía é o aparcadoiro de Bustelo, situado na estrada LU-P-2107 (Gondar – Seixón). Desde Lugo cidade, tómase a LU-534 dirección Sarria, despois desvío á altura de O Corgo pola LU-P-2107. O percorrido en coche dura uns 45 minutos (40 km).

Se vés desde o sur (Ourense), toma a A-52 ata Monforte de Lemos, logo a N-120 dirección Lugo e desvío en Bóveda pola LU-P-2107. Desde o norte (A Coruña), autovía A-6 ata Lugo e seguir as indicacións anteriores.

Non hai transporte público directo ata o aparcadoiro. A parroquia de Gondar ten autobús de liña (dúas frecuencias diarias) pero deixa a 3 km do inicio. Recoméndase vehículo particular. O aparcadoiro é unha pista de terra con capacidade para uns 15 coches.

Coordenadas GPS do inicio: 42.8567, -7.1234. Pódese acceder con vehículo turismo, pero con precaución nos últimos 500 m se choveu (o terreo é de saibro).

Consellos finais

A travesía da Serra da Cova da Serpe non é só un reto deportivo, é unha viaxe ao corazón das lendas galegas. Mentres camiñas, imaxina a serpe milenaria arrastrándose entre as rochas, ou os pastores que durante séculos percorreron estes mesmos vieiros co seu gando. Leva unha lanterna para explorar a cova (aínda que non é profunda) e non esquezas a cámara: as vistas do val do Mao ao atardecer son inesquecibles.

Por último, recorda ser respectuoso co medio: non deixes residuos, non acendas lume e mantén os cans atados (hai gando solto). Goza da ruta e, se escoitas un ruxido estraño… xa sabes: pode que a serpe siga alí.