Senderismo nas Fragas do Lérez en Pontevedra: bosque atlántico e río Lérez

No corazón da provincia de Pontevedra, lonxe do bulicio da cidade, escóndese un dos tesouros naturais máis valiosos de Galicia: as Fragas do Lérez. Este espazo, declarado Zona de Especial Conservación (ZEC) dentro da Rede Natura 2000, envolve ao visitante nunha atmosfera case máxica, onde o murmúreo constante das augas do río Lérez acompaña o paso entre carballos centenarios, castiñeiros, bidueiros e unha apocalíptica alfombra de fentos e musgos. Practicar senderismo nesta paraxe é mergullarse no auténtico bosque atlántico galego, un ecosistema húmido e sombrío que conserva a esencia de como era a paisaxe antes da intervención humana masiva.

A ruta clásica, homologada como PR-G 65 “Ruta das Fragas do Lérez”, transcorre por antigos camiños de pescadores e muíñeiros, bordeados por muros de pedra cubertos de hedra, pontellas que cruzan o río e pozas de augas cristalinas que convidan a un baño reparador nos días de calor. A sensación de illamento e o contacto directo cunha natureza explendente fan desta excursión unha experiencia inesquecíbel tanto para as persoas afeccionadas ao trekking como para aquelas que buscan un paseo tranquilo cun aquel de aventura.

Descrición da ruta

O itinerario máis popular comeza na pequena aldea de San Xurxo de Sacos, no concello de Cerdedo-Cotobade, moi preto do límite co de Campo Lameiro. Desde aquí, un panel informativo marca o inicio do sendeiro. Nos primeiros metros, o camiño discorre entre prados e terras de cultivo nun ambiente rural típico, axiña se interna no bosque seguindo fielmente o curso do río Lérez augas abaixo.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

A senda está ben definida e sinalizada con marcas brancas e amarelas de “Pequeno Recorrido” (PR). Ao longo do percorrido, as sombras das árbores autóctonas van gañando protagonismo: carballos recios, sobreiras, loureiros, acivros e, sobre todo, un impresionante bosque de ribeira dominado por amieiros e salgueiros. O solo está tapizado por unha cobertura densa de fentos reais e dos máis de 30 tipos de fentos catalogados nesta fraga, moitos deles de gran tamaño que lle confiren un aire prehistórico ao ambiente.

O río Lérez, cun caudal constante case todo o ano, crea numerosos rápidos, pequenas fervenzas e pozas transparentes onde, se a época e a temperatura o permiten, é posíbel gozar dun chapuzón totalmente salvaxe. As pasarelas de madeira en tramos máis encharcados e as pontes rústicas axudan a cruzar regatos e a superar zonas máis comprometidas sen danar o ecosistema. O son da auga encaixada nas rochas; o ulular dos paxaros forestais, como o peto real ou a pega marza; e a fragancia a terra mollada e vexetación crean unha sinfonía de sensacións.

Uns tres quilómetros despois do inicio, ábrese un claro que conserva as ruínas de vellos muíños hidráulicos, testemuñas da ancestral relación humana co bosque. Máis adiante, o carreiro ascende lixeiramente para ofrecer unha panorámica distinta do val. A ruta remata na área recreativa de A Xesteira (ou pode facerse en sentido inverso), onde se atopa unha praia fluvial e mesas de picnic. Existe a alternativa de realizar o percorrido linear (un carro público en verán ou deixar un coche no punto final) ou ben optar por unha circular de maior lonxitude, combinando pistas forestais e camiños tradicionais que pechan o círculo ata San Xurxo.

Distancia, dificultade e duración

A ruta principal, o PR-G 65, ten unha distancia aproximada de 10 quilómetros en sentido lineal (só ida). A opción circular, que engade a volta por pistas interiores e estradas secundarias, rolda os 20 quilómetros totais. A maior parte dos sendeiristas optan pola lineal, organizando o regreso combinando vehículos ou usando o servizo de taxi local.

En canto á dificultade, considérase media. Non presenta grandes desniveis (o acumulado positivo non supera os 300 metros) mais o terreo é irregular, con raíces, pedras soltas e zonas encharcadas case todo o ano, o que esixe un calzado adecuado –botas de trekking impermeábeis– e atención ao camiño. Tamén se cruzan pequenos regatos mediante pedras pasantes que poden estar escorregadizas. Non hai pasos expostos pero a humidade ambiental fai que o piso sexa moi resbaladío, especialmente en outono e inverno.

A duración estimada a pé para o tramo lineal é de entre 3 e 4 horas (sen contar paradas longas). Se se planea gozar da paisaxe, facer fotos, darse un baño e descansar nos muíños, medio día facilmente se vai en completar a ida. Para a circular completa, aconséllase reservar unha xornada enteira (de 5 a 7 horas camiñando).

É unha ruta apta para nenos e nenas a partir de 10 anos con costume de camiñar, sempre que vaian acompañados e se tomen as precaucións necesarias. Non se recomenda con carriños de bebé porque en varios tramos a senda estrétiase e os obstáculos fan imposíbel o paso.

Puntos de interese

• Fraga de ribeira atlántica: o principal protagonista é o bosque autóctono. A biodiversidade vexetal é extraordinaria; para as persoas afeccionadas á botánica, ou simplemente curiosas, identificaranse especies como o carballo común (Quercus robur), o castiñeiro (Castanea sativa), o bidueiro (Betula alba) e o loureiro (Laurus nobilis). O sotobosque amosa un manto de fentos, briones e fungos que alcanza o seu máximo esplendor na tempada de chuvias.
• Muíños de San Xurxo: a uns 3 km da saída, atópanse as ruínas de varios muíños de canle, algúns aínda coas maquías de pedra. O conxunto transmite a historia da cultura agraria e da relación respectuosa co monte, onde a auga era fonte de enerxía e vida. Un bo sitio para facer un descanso e imaxinar como funcionaban outrora.
• Poza do Can e fervenza do Lérez: o treito máis fotoxénico chega cando o río se encaixa entre rochas graníticas formando unha pequena fervenza coñecida como Fervenza do Lérez ou, popularmente, Poza do Can. A caída de auga, duns 3 metros, xera unha piscina natural profunda e cristalina rodeada de grandes laxes, ideal para o baño no verán ou simplemente para sentar e escoitar o seu ruxerruxe relaxante.
• Ponte de pedra de A Xesteira: preto do final do percorrido, unha robusta ponte medieval de perfil alombado cruza o Lérez. Desde ela, as vistas ao río e á fraga son espectaculares e permiten apreciar a amplitude do val.
• Área recreativa de A Xesteira: fin da ruta que dispón de mesas, asadores, parque infantil e unha praia fluvial con céspede coidado. Perfecta para recuperar forzas cun picnic antes do regreso.
• Petróglifos de Campo Lameiro: aínda que non forman parte da ruta, merece unha visita complementaria. A poucos quilómetros está o Parque Arqueolóxico da Arte Rupestre de Campo Lameiro, un dos conxuntos de gravados rupestres ao aire libre máis importantes de Europa. Combinar senderismo e arqueoloxía é un plan de dez.

Onde comer

A zona de Cerdedo-Cotobade e arredores conta cunha oferta gastronómica baseada nos produtos da terra, con carnes de porco celta, tenreira galega e empanadas caseiras como bandeira. Algunhas recomendacións moi ben valoradas:

• Casa Gorgullo (San Xurxo de Sacos): a escasos metros do inicio da ruta. Cociña tradicional galega con produto de proximidade. Son famosos o seu churrasco, a zorza e as sobremesas caseiras (torta de queixo, filloas). Ambiente familiar e terraza con vistas ao campo.
• O Mesón do Vento (Cerdedo): un clásico para degustar carne ao caldeiro, lacón con grelos e guisos de caza cando é tempada. Serven menú do día económico e teñen comedor amplo, ideal para grupos.
• A Taberna de Ventín (Campo Lameiro): local pequeno e acolledor con tapas variadas, pementos de Padrón, pulpo á feira e raciones contundentes. Boa relación calidade-prezo.
• Pontevedra capital: se se prefire comer despois de facer a ruta (a uns 30 minutos en coche), a cidade ofrece centos de opcións, desde tapeo na zona da Ferrería ata marisquerías de renome como Combarro ou O Eirado.

Aloxamento

Tanto para pasar unha fin de semana de inmersión na natureza como para durmir antes da camiñada, as alternativas van desde casas rurais con encanto ata hoteis con spa na cidade de Pontevedra. Algunhas suxestións:

• Casa de Turismo Rural “As Bentinas” (Cerdedo-Cotobade): rehabilitación dunha antiga casona de pedra con cuartos acolledores, salón con lareira e almorzo con pan caseiro e marmeladas artesás. Contorna moi tranquila ao pé do monte.
• Pensión Rural “Río Lérez” (San Xurxo): sinxela e limpa, con cuartos dobres e baño compartido. Ideal para pers

  Te puede interesar:

  Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital

  Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria

  Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía

  ¿Listo para tu viaje a Galicia?

  Ahorra hasta un 25% en Expedia

  Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas