Senderismo en la sierra de Montemayor: ruta de la Lagoa

En el corazón de la provincia de Pontevedra, ondeando entre los límites de los municipios de Fornelos de Montes y Avión, se alza la sierra de Montemayor, un macizo montañoso de gran valor paisajístico y ecológico. Este rincón de Galicia, todavía poco masificado, guarda entre sus laderas bosques de robles, castaños y abedules, así como pequeños valles fluviales que configuran un mosaico de verde intenso. Una de las joyas de esta sierra es la ruta de la Lagoa, un recorrido senderista que lleva hasta una laguna de origen glaciar considerada un humedal de alto interés natural. Caminar por esta senda es sumergirse en la Galicia más auténtica, donde el sonido del agua y el canto de las aves acompañan cada paso.

Introdución á ruta da Lagoa

La ruta de la Lagoa (tamén coñecida como «Senda da Lagoa de Montemayor») é un percorrido circular que rolda os 12 quilómetros, cun desnivel moderado que a fai accesible para a maioría de sendeiristas afeccionados. O trazado discorre por pistas forestais e camiños tradicionais, combinando tramos de bosque pechado con claros que ofrecen vistas panorámicas da serra. O punto culminante é a propia Lagoa de Montemayor, unha pequena masa de auga de orixe glaciar situada a uns 700 metros de altitude, rodeada de brañas e turbeiras que albergan especies vexetais singulares, como o Drosera rotundifolia (planta carnívora) e diversas orquídeas silvestres. É un lugar ideal para a observación de aves (azor, gabián, paporroibo) e para gozar da tranquilidade.

Plan e sitios de interese ao longo da ruta

1. O inicio: aldea de Sanguñedo

A ruta comeza na pequena aldea de Sanguñedo, pertencente ao concello de Fornelos de Montes. Desde alí, unha pista flanqueada por muros de pedra e hórreos tradicionais conduce cara ao monte. Nos primeiros metros xa se percibe a atmosfera rural galega: cortes de gando, fontes con auga fresca e, na primavera, un manto de flores silvestres (xestas, toxos, carrabouxos). Recomendamos deterse un intre na fonte do Souto, un pequeno manancial rehabilitado que abastecía ás casas da zona. É un bo lugar para encher as cantimploras e facer as primeiras fotos.

Ofertas de viaje a Galicia

Ofertas de viaje — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

2. Bosque de ribeira e regato do Val

O camiño ascende suavemente bordeando o regato do Val, un curso de auga cristalina que baixa desde as alturas da serra. A vexetación de ribeira é exuberante: ameneiros, salgueiros, freixos e helechos xigantes crean un túnel verde. En outono, as follas caídas alfombran o chan e o micelio dos fungos emerxe entre a humidade. Este tramo é ideal para a práctica de baños de bosque (Shinrin-yoku), xa que o microclima é fresco e o nivel de ruído humano é mínimo. Ao cabo de 2 km chegarase a unha pequena ponte de madeira que cruza o regato, punto perfecto para un descanso e para observar as troitas que ás veces se deixan ver.

3. Miradoiro do Penedo do Lobo

Despois dunha subida máis pronunciada (uns 150 metros de desnivel en 1,5 km), o sendeiro desemboca nun afloramento rochoso coñecido como Penedo do Lobo. Desde aquí, as vistas abranguen toda a serra de Montemayor e, en días claros, albíscase o macizo do Faro de Avión e as terras do Ribeiro. É un lugar estratéxico para observar aves rapaces, como o miñato ou o lagarteiro. Un banco de pedra rústico invita a sentarse e contemplar o horizonte. A partir deste miradoiro, o camiño descende lixeiramente cara á lagoa.

4. A Lagoa de Montemayor: corazón da ruta

Chegar á Lagoa de Montemayor é como atopar un pequeno paraíso. Este humedal de orixe glaciar, alimentado por filtracións subterráneas e polas augas da choiva, presenta unha extensión variable segundo a estación (normalmente entre 1 e 2 hectáreas). A súa profundidade non supera os 3 metros, pero a transparencia da auga permite ver no fondo un tapiz de musgos acuáticos e algas. Arredor da lagoa, un pasarela de madeira (construída recentemente con fins de conservación) permite percorrer o seu perímetro sen pisar a vexetación fráxil. É común ver patos silvestres, garzas e, con sorte, algún exemplar de lontra (aínda que é esquiva). A néboa matinal envolve a lagoa nunha atmósfera máxica, ideal para os fotógrafos de natureza. Ao sur da lagoa, unha pequena carballeira centenaria ofrece sombra para unha parada longa.

5. Brañas das Chousas e regreso

Despois de rodear a lagoa, a ruta continúa por unha zona de brañas (turbeiras) chamada Chousas. Aquí o chan é brando e húmido, e a vexetación é de tipo atlántico: xuncos, herba do algodón, e especies carnívoras como a Drosera. Un panel interpretativo explica a importancia ecolóxica destes ecosistemas. O camiño despois enlaza cunha pista forestal que baixa suavemente de volta a Sanguñedo, pasando por unha antiga mina de volframio (xa inactiva) cuxos restos de pedra e ferro evocan a historia mineira da serra. O percorrido total completa o círculo no mesmo punto de inicio, cun desnivel acumulado duns 400 metros.

Datos prácticos

• Como chegar: Desde Pontevedra, tómase a PO-510 dirección Fornelos de Montes. Ao chegar a este concello, continúase pola estrada EP-2301 ata a aldea de Sanguñedo. Hai un pequeno aparcadoiro ao inicio da ruta. En coche, desde Santiago (90 km) ou Vigo (70 km) recoméndase GPS.
• Sinalización: O sendeiro está marcado con balizas brancas e amarelas (PR-G 42). Con todo, en días de néboa ou frondosidade, recoméndase levar un mapa ou aplicación móbil offline (Wikiloc).
• Servizos: Non hai fontes nin bares no percorrido (excepto a fonte do Souto ao comezo). O concello de Fornelos conta con cafeterías e panadería, pero están a 5 km do inicio. Hai un refuxio de montaña (sen vixilancia) preto da lagoa, pero non ten auga potable nin baños.
• Mellor época: Primavera (abril-xuño) e outono (setembro-novembro). O verán é caloroso pero a sombra do bosque alivia; o inverno pode ser moi húmido e con barro, pero o fermoso aspecto da lagoa coa néboa vale a pena para sendeiristas experimentados.

Consellos para o sendeirista

Calzado e vestiario

O terreo é variado: pista forestal, camiños de terra, zonas con pedra solta e, preto da lagoa, pasarelas de madeira que poden estar esvaradías. Recoméndase bota de sendeirismo media con sola adherente e impermeabilidade (sobre todo en outono e inverno). A roupa por capas é básica en Galicia: unha camiseta térmica, un forro polar e un cortaventos impermeable. Non esqueza unha gorra e lentes de sol, pois nos tramos abertos o sol pode ser intenso, mesmo en días nubrados.

Auga e comida

Leve auga suficiente (polo menos 1,5 litros por persoa) porque no percorrido só hai a fonte do Souto e un pequeno regato non potable. Un termo con café ou chocolate quente en días fríos vai agradecer. Para comer, un xantar lixeiro (froitos secos, bocadillos, barritas enerxéticas) e unha bolsa para o lixo: a ruta non dispón de papeleiras, e o lema «non deixar rastro» é fundamental para preservar este espazo natural.

Seguridade e navegación

• Descargue previamente o track GPS (a cobertura móbil é irregular na zona da lagoa).
• Informe a alguén do seu itinerario e hora prevista de regreso.
• En días de choiva intensa, o regato do Val pode subir de caudal e dificultar o paso pola ponte de madeira. Consulte a previsión meteorolóxica.
• Se vai con nenos, vixíadeos nos tramos de brañas (chan inestable) e no miradoiro (non hai barreiras).

Respecto á natureza

Non colla plantas nin flores, non alimente os animais silvestres e evite deixar residuos. A Lagoa de Montemayor está dentro da Rede Natura 2000 (ZEC Baixa Limia – Serra do Xurés). O uso de drons está prohibido sen autorización. Se leva can, debe levalo con correa e recoller os excrementos.

Mellor época para realizar a ruta

Sen dúbida, a primavera (abril a xuño) é a estación máis gratificante: as flores silvestres alfombran os prados, as aves están en pleno cortexo, e a lagoa mostra o seu máximo nivel. As temperaturas son suaves (12-20 °C) e os días son longos. O outono (setembro a novembro) ofrece un espectáculo cromático coas follas das caducifolias (castaños, bidueiros) en tons amarelos, laranxas e vermellos; ademais, as néboas matinais engaden dramatismo ás fotos. O verán (xullo e agosto) é caloroso (ata 30 °C) e afluencia moderada, pero aínda así goza de moitas horas de luz e ceos despexados. O inverno (decembro a febreiro) é a época menos recomendable para principiantes: as temperaturas baixan aos 2-8 °C, o barro é abundante e pode haber xeo; pero para os amantes da soidade e da paisaxe agre, ten un encanto especial. En calquera caso, o microclima galego é impredicible: sempre leve roupa de auga.

A ruta da Lagoa na serra de Montemayor é unha invitación a desconectar do ruído e a conectar coa natureza máis pura de Galicia. Xa sexa en primavera coas orquídeas en flor, ou en outono co

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas