Sendeiro do encoro de Portodemouros: auga e bosque en Arzúa

No corazón da comarca de Arzúa, a apenas 30 minutos de Santiago de Compostela, atópase un dos segredos mellor gardados do turismo activo galego: o sendeiro do encoro de Portodemouros. Esta ruta circular, de aproximadamente 14 quilómetros, combina a maxia da auga represada coa frondosidade dos bosques de ribeira, ofrecendo unha experiencia sensorial única. O percorrido, sinalizado e accesible, permite descubrir recunchos de gran valor paisaxístico e etnográfico, converténdose nunha opción perfecta para desconectar da rutina e conectar coa natureza.

O encoro de Portodemouros, construído sobre o río Ulla, é o máis grande de Galicia en canto a capacidade de almacenamento. A súa contorna, protexida como Zona de Especial Protección dos Valores Naturais (ZEPVN), alberga unha biodiversidade sorprendente: aves acuáticas, anfibios, mamíferos como a londra e unha vexetación de ribeira exuberante. O sendeiro que o rodea foi creado para poñer en valor este patrimonio natural e facilitar o seu goce de forma sostible.

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

Descrición detallada do percorrido

A ruta comeza no pequeno núcleo de Portodemouros, na parroquia de Oínes (Arzúa). Desde alí, unha pista de terra ben conservada internase nun bosque de ribeira onde dominan os amieiros, salgueiros e freixos. O son da auga é constante: ás veces o murmurio do río Ulla, outras o eco do vento na lámina do encoro. Tras uns 2 quilómetros, o camiño asómase ao primeiro miradoiro, un balcón natural sobre as augas tranquilas onde é frecuente ver garzas reais e corvos mariños.

O sendeiro continúa bordeando a marxe esquerda do encoro, con lixeiros desniveis que nunca superan o 8% de pendente. Ao cabo doutros 3 quilómetros, atópase a Casa do Faban, un antigo lugar de pastoreo restaurado que serve como área de descanso con mesas e bancos. Recoméndase levar auga e algo de comer, pois non hai fontes ao longo da ruta. Desde este punto, a vista panorámica do encoro é impresionante: as augas verdeazuladas contrastan co verde intenso das ladeiras.

O tramo seguinte atravesa unha carballeira centenaria, onde as copas das árbores forman unha bóveda natural. Aquí o camiño afástase un pouco da auga para mergullarse nun bosque máis pechado, con presenza de castiñeiros e bidueiros. É un lugar ideal para a observación de aves: petos, paporrubios e gaios son habituais. Ao saír do bosque, un pequeno pontón de madeira cruza un regato que desemboca no encoro, un dos puntos máis fotoxénicos da ruta.

O último terzo do percorrido transcorre pola marxe dereita, con vistas ao macizo de Pena Corneira ao fondo. Aquí o sendeiro está máis exposto ao sol, polo que en días calorosos é recomendable levar protección solar. Xa de volta a Portodemouros, un tramo de 1 km descende suavemente ata o punto de inicio, pechando o círculo.

Puntos de interese

• Miradoiro do encoro (pk 2): vistas panorámicas da lámina de auga e das montañas do Iribio.
• Área recreativa da Casa do Faban (pk 5): mesas, bancos e sombra; excelente para un picnic con vistas.
• Carballeira das Chousas (pk 7): bosque autóctono de carballos centenarios, con abundante fieito e musgo.
• Pontón sobre o rego de Fondevila (pk 9): pequena ponte de madeira con fervenza estacional.
• Praia fluvial de Portodemouros (pk 0/14): area fina e augas cristalinas, ideal para un baño no verán (aínda que a zona non está acondicionada como praia, é accesible con coidado).
• Miradoiro da Penela (desvío sinalizado a 200 m da ruta): vista de 360° sobre o val do Ulla e o encoro.

Dificultade e recomendacións para facer a ruta

A dificultade é baixa-media. A ruta é case plana, con algún tramo de pendente suave. O terreo é fundamentalmente pista forestal e camiños de terra, con algún paso sobre pontóns de madeira. En época de chuvias, algunhas zonas poden estar embarradas, polo que se recomenda calzado de sendeirismo con boa tracción. A duración estimada de 4 a 5 horas inclúe paradas curtas; se se desexa gozar dos miradoiros e facer un picnic, pódense calcular 6 horas en total.

Consellos prácticos: levar auga abundante (polo menos 1,5 litros por persoa), algo de comida, protector solar e un chubasquero lixeiro (o tempo en Galicia é cambiante). Non hai puntos de abastecemento ao longo do percorrido. Recoméndase informarse sobre o nivel do encoro antes de ir; en épocas de seca o caudal pode ser moi baixo, aínda que a paisaxe segue a ser fermosa.

Onde comer nos arredores

Arzúa é famosa pola súa gastronomía, especialmente o polbo e as carnes á brasa. No centro da vila (a 8 km do inicio da ruta) hai varias opcións:

• Pulpería Casa Olga (rúa Principal, 12). Polbo á feira, empanada e viño da terra. Prezo medio: 20-25€.
• Restaurante O Candil (Praza de Galicia, 3). Cocina tradicional galega: lacón con grelos, callos, e postres caseiros.
• Mesón O’Trasno (Estrada de Melide, 22). Especialidade en carnes á brasa e queixo de Arzúa-Ulloa. Ambiente familiar.

Tamén hai opcións máis lixeiras, como as tabernas do Casco Vello que ofrecen racións e petiscos por menos de 15€. Se prefires comer no campo, a área recreativa Casa do Faban ten mesas, pero lembra levar a túa propia comida.

Aloxamento: durmir preto da natureza

Para gozar do sendeiro con calma, pódese pernoitar en Arzúa ou nas inmediacións. Algunhas recomendacións:

• Casa Rural A Fonte do Sapo (a 3 km do inicio). Encantadora casa de pedra con dúas habitacións, cheminea e xardín. Ideal para parellas ou familias. Prezo desde 70€/noite.
• Hotel Restaurante Arzúa (Avenida de Lugo, 45). Cómodo, con piscina e garaxe. Habitacións a partir de 55€ con almorzo.
• Pensión O Cruceiro (rúa do Cruceiro, 2). Económica e limpa, perfecta para sendeiristas. Prezos desde 35€.
• Camping Portodemouros (aberto só en verán, xunto ao encoro). Praza de tenda desde 8€, con servizos básicos e zona de merendeiro.

Reserva con antelación en tempada alta (Semana Santa, verán e pontes).

Mellor época para facer a ruta

O sendeiro pódese facer todo o ano, pero hai dúas estacións particularmente recomendables:

• Primavera (abril-xuño): o bosque está no seu máximo esplendor, con floración de plantas e aves migratorias. As temperaturas suaves (15-22°C) son ideais para camiñar.
• Outono (setembro-novembro): as cores ocres e douradas do bosque de ribeira crean unha atmosfera máxica. Ademais, o nivel do encoro adoita ser alto tras as chuvias de setembro.
• Verán: os días son longos e pódese gozar da praia fluvial, pero as temperaturas poden superar os 30°C. Recoméndase iniciar a ruta antes das 10:00.
• Inverno: a ruta é máis solitaria e a brétema dá un toque misterioso. Con choiva, algunhas zonas poden estar escorregadizas; usar calzado impermeable.

Como chegar ao inicio do sendeiro

O punto de partida é a aldea de Portodemouros (parroquia de Oínes, concello de Arzúa). Pódese acceder en coche particular ou transporte público:

• En coche: desde Santiago de Compostela (30 min) coller a N-547 dirección Lugo. Á altura de Arzúa, tomar a saída cara a Pobra de Burón (CP-8202). Despois de 6 km, xirar á esquerda en dirección Portodemouros (estrada local sinalizada). Hai un pequeno aparcadoiro preto da igrexa de Oínes.
• En autobús: as liñas regulares de Monbus (Santiago-Lugo) teñen parada en Arzúa. Desde a estación de autobuses de Arzúa, pódese coller un taxi (10 min, uns 12€) ou alugar un bicicleta nalgunha tenda local (opción recomendada para combinar sendeirismo e ciclismo).
• En bicicleta: desde Arzúa hai unha ruta ciclable de 9 km por estradas secundarias con pouco tráfico, parcialmente sinalizada. Recoméndase levar mapa ou GPS.

Unha vez en Portodemouros, un panel informativo de madeira indica o inicio da ruta. Non hai sinal de móbil en todo o percorrido (puntos illados con cobertura), así que descarga o track antes de saír.

Consello de Engalicia.info: Se dispoñes de tempo, combina este sendeiro cunha visita á Feira do Queixo de Arzúa (primeiro domingo de marzo) ou cunha deg

Te puede interesar:

Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital

Turismo de Galicia — Rutas, playas y gastronomía

Imperial Perlas — Joyería y complementos

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas