Ruta dos Muíños do Río Allo en Zas: tradición, auga e paisaxes rurais

Descrición da ruta

Imaxina un carreiro que avanza á beira dun río de augas cristalinas, onde o son das fervenzas se mestura co rechouchío dos paxaros e o arrecendo a terra mollada. A Ruta dos Muíños do Río Allo é exactamente iso: un itinerario peonil homologado (PR-G 187) que recupera unha antiga senda de muiñeiros. O roteiro transcorre case na súa totalidade baixo a protección dun frondoso bosque de ribeira, con ameneiros, salgueiros e carballos que ofrecen sombra durante a maior parte do ano.

Ao longo do percorrido, a auga é a protagonista indiscutible. Pequenas presas e canles desvían a corrente cara a unha manchea de muíños restaurados ou consolidados, testemuñas dunha economía rural que dependía do millo e do centeo. Cada muíño ten a súa propia alma, e mesmo algún conserva o rodicio e a moa orixinais. O río Allo non é caudaloso pero si constante, e crea saltos e pozas de auga transparente que invitan a un descanso reparador.

¿Buscas alojamiento en Galicia?

Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos

Ver en Expedia →

A ruta é un agasallo para os sentidos: a vista pérdese nos verdes intensos, o oído síntese acariñado pola sinfonía da auga, e o tacto da pedra dos muros e das pontellas centenarias conecta cun pasado que aínda respira. A experiencia complétase coa observación da flora autóctona (fentos, musgos, herbas aromáticas) e da fauna, con sorte avistarase algunha londra, martiño peixeiro ou paporroibo.

Distancia e duración

A Ruta dos Muíños do Río Allo ten unha lonxitude duns 6,8 quilómetros en formato circular. Aínda que é posible realizala en ambos os dous sentidos, o máis recomendable é facela no sentido das agullas do reloxo, comezando pola marxe esquerda do río, o que permite gozar das panorámicas máis espectaculares dos muíños e das fervenzas.

En canto á duración, calcúlase un tempo total de entre 2 e 2,5 horas a paso tranquilo, incluíndo paradas para fotografías e pequenos descansos. Se se vai con nenos ou se pretende unha observación máis pausada, pode alargarse ata as 3 horas.

Dificultade

Cun perfil altimétrico suave, esta ruta está clasificada como de dificultade baixa. O desnivel acumulado rolda os 150 metros, distribuídos en suaves repeitos, polo que é apta para calquera persoa con condición física básica. O piso, de terra compactada, pedra e algún tramo de pasarela de madeira, atópase en bo estado aínda que pode estar escorregadizo despois das chuvias. Recoméndase o uso de calzado de sendeirismo con boa tracción.

É unha ruta ideal para familias con nenos a partir de 6 ou 7 anos, así como para afeccionados ao sendeirismo de iniciación que demanden unha experiencia completa sen grandes esixencias técnicas. Non hai pasos expostos nin zonas de perigo, e a sinalización vertical é clara.

Puntos de interese

O percorrido salpícase de elementos patrimoniais e naturais que merecen unha parada atenta:

• Muíño das Aceñas: un dos primeiros e mellor conservados, cos seus dous rodizos e unha pequena fervenza xusto aos seus pés.
• Muíño do Inferno: situado nunha contorna máis angosta, debe o seu nome ao ruído atronador que producía a auga ao golpear as súas paredes cando ía crecido.
• Muíño do Cancelo: reconstruído parcialmente, conserva a súa canle e a pedra de moer no interior. A súa contorna é perfecta para unha merenda ao bordo do río.
• Ponte de Santa María: ponte medieval de cantería que cruza o río Allo, formada por un só arco de medio punto. É o lugar elixido para inmortalizar a paisaxe.
• Área recreativa do Allo: punto de inicio e fin da ruta, con mesas, bancos, fonte e panel informativo. Ideal para aparcar e descansar ao rematar.
• Fervenzas e pozas naturais: ao longo do traxecto hai pequenos saltos de auga que forman piscinas naturais rodeadas de rochas, onde a temperatura da auga convida a mollarse os pés en verán.

Ademais, o bosque de ribeira é un punto de interese en si mesmo: exemplares senlleiros de carballos e castiñeiros, alfombras de fentos e unha gran diversidade de liques e musgos. Para os amantes da fotografía, os reflexos da auga nos muíños ofrecen estampas máxicas, especialmente nas primeiras horas da mañá ou ao solpor.

Onde comer

A oferta gastronómica na zona de Zas e arredores é sinxela pero de calidade, baseada na cociña tradicional galega. A poucos quilómetros do inicio da ruta, na vila de Zas, hai bares e mesóns onde degustar un bo cocido, carne ao caldeiro, empanada caseira ou polbo á feira. Recoméndanse Casa Xan e Mesón O Cruce pola súa relación calidade-prezo e a súa atmosfera familiar. Na parroquia de Baio, a uns 10 quilómetros, atópanse máis opcións como a parrillada O Recuncho.

Se se prefire unha experiencia máis campera, a propia área recreativa dispón de mesas e grellas para facer un churrasco ao aire libre (respectando a normativa de lumes). O pan de Zas e os queixos da comarca son o complemento perfecto para calquera comida improvisada xunto ao río.

Aloxamento

A contorna de Zas conta cunha pequena pero seleccionada oferta de aloxamentos rurais que permiten prolongar a estancia e explorar outros recunchos da Costa da Morte e Terra de Soneira. Casa de Turismo Rural A Fervenza, en Zas, ofrece habitacións con encanto nunha casa de pedra rehabilitada, con almorzo caseiro incluído. Outra alternativa con moito carácter é Pazo de Trasariz, en Vimianzo, a uns 15 quilómetros, un pazo histórico con xardíns e suites de época.

Para grupos ou familias, hai vivendas completas de alugueiro vacacional na zona de Baio e Santa Mariña, ideais para quen busque independencia e cociña propia. Recoméndase reservar con antelación en fins de semana e ponte festivas, xa que a oferta é limitada. A maioría destes aloxamentos facilitan información sobre outras rutas e actividades na comarca, coma as Torres do Allo ou a Fervenza de Ézaro.

Mellor época para facela

A Ruta dos Muíños do Río Allo pódese gozar durante todo o ano, mais a experiencia varía segundo a estación. A primavera é, probabelmente, a mellor época: o caudal do río é o ideal, as temperaturas son agradables e a vexetación estoupa en verdes e flores silvestres. No outono, o espectáculo cromático das follas caducas tinguindo o chan de ocres e vermellos convértese nun atractivo engadido, e o son da auga segue sendo potente ao comezo das chuvias.

O verán ofrece a posibilidade de refrescarse nas pozas, aínda que nalgunhas semanas moi secas o caudal pode diminuír, desvelando as formas das pedras dos muíños. No inverno, as borrascas fan o río máis impoñente, pero convén extremar a precaución cos tramos embarrados e poñer atención á climatoloxía para evitar saídas con temporal. En todo caso, sempre é recomendable levar un chuvasqueiro lixeiro na mochila, pois o clima atlántico é caprichoso.

Como chegar

O punto de partida da ruta é a área recreativa do Allo, situada na parroquia de Santa María de Zas. O acceso principal realízase pola estrada AC-441 que une Baio con Vimianzo. Dende A Coruña, tómase a AG-55 en dirección Carballo/Cee ata a saída 39 (Baio/Vimianzo), e continúase pola AC-441 ata Zas; tras cruzar a vila, un pequeno desvío sinalizado leva á área recreativa. Dende Santiago de Compostela, a ruta máis rápida é pola AP-9 ou AG-56 ata a conexión coa AG-55, ou ben pola estrada N-550 ata Pontevea e logo a Baio.

Existen coordenadas GPS para o aparcadoiro: 43º05’56”N 8º55’48”W. A área dispón dunha ampla zona de estacionamento gratuíto. Non hai transporte público directo ata o inicio, aínda que a liña de autobús que percorre a Costa da Morte para en Baio e Zas, desde onde habería que camiñar ou coller un taxi local. Pola contorna pasan tamén varias rutas cicloturistas, polo que é posible chegar en bicicleta dende outras localidades próximas.

Unha vez alí, o panel informativo e as marcas amarelas e brancas do PR-G 187 guían sen perda polo bosque. Recoméndase descargar o track ou levar a man o folleto da ruta dispoñible na web de turismo do Concello de Zas.