Ruta dos Muíños de Folgoso: patrimonio hidráulico no concello de Cerdedo

Ruta dos Muíños de Folgoso: unha viaxe ao patrimonio hidráulico de Cerdedo

No corazón da comarca de Tabeirós-Terra de Montes, atópase un dos conxuntos etnográficos máis fascinantes do interior de Galicia. A Ruta dos Muíños de Folgoso, situada no concello de Cerdedo (hoxe integrado no municipio de Cerdedo-Cotobade), ofrécenos unha fiestra aberta ao noso pasado rural. Este sendeiro, que discorre paralelo ao río Ponte Arcón, é un verdadeiro museo natural ao aire libre, onde a auga era a principal fonte de enerxía que movía a economía local. Prepara as túas botas de montaña, porque vamos percorrer un dos tesoiros máis ben conservados do turismo activo galego.

Descripción da ruta

A Ruta dos Muíños de Folgoso é un percorrido circular de baixa complexidade técnica, deseñado para que toda a familia poida desfrutar da natureza e da cultura tradicional. O camiño adéntrrase nun bosque de ribeira de exuberante vexetación, onde predomina o amieiro, o salgueiro e o carballo. O son constante da auga corrente é o fío condutor deste itinerario.

Ao longo do traxecto, o visitante pode contemplar ata once muíños hidráulicos restaurados (e algúns outros en diferente estado de conservación). Estas construcións, feitas en pedra do país, foron durante séculos o centro da vida social e económica das parroquias limítrofes. Nelas moíase o millo e o trigo que logo se convertería no pan que alimentaba as casas (os «lares»). Ademais dos muíños, a ruta está salpicada doutros elementos do patrimonio hidráulico e etnográfico, como lavadoiros, fontes, pontellas e pequenos encoros que represaban a auga para desviala cara ás «rodas» dos muíños.

Planifica tu escapada a Galicia

Hoteles en Galicia con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

O sendeiro atópase perfectamente sinalizado e acondicionado con pasarelas de madeira e paneis interpretativos que explican o funcionamento de cada muíño e a súa historia. É unha auténtica lección de enxeñería popular adaptada ao medio ambiente.

Ficha técnica

• Distancia: Aproximadamente 5,5 quilómetros de percorrido circular.
• Dificultade: Baixa. É unha ruta apta para todos os públicos, ideal para facer con nenos ou para aqueles que se inician no sendeirismo.
• Duración estimada: Entre 2 e 3 horas, dependendo do ritmo e do tempo que dediquemos a observar os muíños, facer fotografías e ler os paneis informativos.
• Desnivel acumulado: Uns 150 metros. O terreo é practicamente chan, con suaves subidas e baixadas.

Puntos de interese ao longo do camiño

O grande atractivo desta ruta é a concentración de patrimonio etnográfico. Estes son algúns dos puntos que non podes perderte:

• Muíño de Quintela: Un dos primeiros que atopamos e que conta cunha das rodas mellor conservadas.
• Muíño do Foxo e Muuíño Vello: Exemplos perfectos de como se canalizaba a auga mediante «levadas» ou canles escavados na terra e a pedra.
• O Lavadoiro Comunal: Un espazo de reunión para as mulleres do lugar no pasado, hoxe restaurado como testemuño da nosa memoria colectiva.
• Pasarelas e pontellas sobre o río Ponte Arcón: Pequenas pontes de madeira e pedra que permiten cruzar o río e que engaden un encanto especial á paisaxe.
• Os Soutos: Zonas de bosque autóctono onde é posible observar a flora e fauna típica dos ríos galegos, como martas peixadoras ou aves rapaces.

Como chegar ao punto de partida

O inicio da ruta atópase na aldea de Folgoso, pertencente ao concello de Cerdedo. Para chegar alí, o mellor é acceder pola estrada PO-234 que une Pontevedra con Lalín. Desde esta vía, haberá que coller os desvíos sinalizados cara a Parada ou Folgoso. Atopa-lo punto exacto é sinxelo, xa que a zona conta con boa sinalización turística.

Se vas en coche, hai unha pequena zona de aparcadoiro habilitada preto do comezo do sendeiro. Ademais, nos últimos anos mellorouse o acceso con espazos habilitados para autocaravanas, o que é unha gran noticia para os amantes do vanlife e o turismo itinerante por Galicia. As coordenadas GPS do aparcadoiro e punto de inicio son aproximadamente 42.6504° N, 8.2653° W.

Mellor época para facer a ruta

A Ruta dos Muíños de Folgoso é fermosa en calquera época do ano, grazas ao microclima que crea o bosque de ribeira. Porén, hai dúas estacións que destacan especialmente:

• Outono: As chuvias recargas os ríos, facendo que o caudal do Ponte Arcón sexa máis caudaloso. O son da auga faise máis presente e as cores dos amieiros e carballos, coas súas follas amarelas e marrons, outorgan un aspecto máxico e melancólico ao val.
• Primavera: A natureza esperta. O verde intenso das brións e fentos cobre as pedras dos muíños. É unha época cun clima moi agradable para camiñar, sen o frío do inverno nin a calor do verán.

No verán tamén é unha excelente opción, xa que a sombra das árbores protexe das altas temperaturas, converténdoo nun «refuxio climatolóxico» natural. En invernos moi crudos, é preciso levar calzado impermeable xa que o barro pode estar presente nalgúns tramos.

Onde comer: gastronomía en Cerdedo e arredores

O turismo activo e a boa mesa van da man en Galicia. Tras completar a ruta dos muíños, sen dúbida che apetecerá reposar forzas cunha boa comida. Na zona de Cerdedo e nos concellos veciños (Lalín, Silleda ou A Lama) tes opcións fantásticas para comer.

A comarca de Tabeirós é terra de soberbios produtos gastronómicos. A opción máis cómoda e tradicional son as Tabernas e Casas de Comidas das aldeas limítrofes, onde podes degustar un menú do día abondoso a un prezo incrible. Estes son algúns pratos e produtos que non debes deixar probar:

• Caldo galego ou Pote galego elaborado con grelos, fabas e unto. Perfecto para entrar en calor.
• O cocido de Lalín: Aínda que Lalín está a poucos quilómetros, a súa fama estendeuse por toda a comarca. A festa do cocido é un referente da gastronomía galega.
• Carne ao forno ou Costelas de tenreira galega. A carne desta zona, alimentada cos pastos do interior, ten un sabor excepcional.
• Empanada de zorza, de berza ou de lamprea (esta última na tempada de inverno/primavera).

Se prefieres comer ao aire libre, a propia zona da ruta dispón dun merendeiro habilitado con mesas e bancos de pedra. Levar unhas empanadas, algo de queixo de Arzúa-Ulloa e un bo churrasco para facer unha «festa campestre» é unha auténtica marabilla para os nenos e para desconectar.

Aloxamento na zona

Aínda que a ruta se pode facer perfectamente como unha excursión de medio día, a zona interior de Pontevedra e Deza ofrece multitude de opcións para pasar a noite e completar unha fin de semana de turismo activo:

• Casas Rurais: A comarca está chea de fermosas casas rurais restauradas con pedra e madeira. Son o aloxamento perfecto para as familias, xa que ofrecen independencia, encanto e adoitaban estar situadas en contornas pacíficas.
• Pensións e Hostais: Nos núcleos urbanos de Cerdedo, Silleda ou Lalín poderás atopar pensións limpas e económicas. En Lalín tes o Hotel Turismo, moi recoñecido na zona.
• Camping e Áreas de Autocaravanas: Como mencionamos antes, o concello habilitou unha área de acolida para autocaravanas moi preta de Folgoso. Para o camping tradicional con tenda de campaña, podes dirixirte ao Camping Rio Cea ou ás instalacións da Deputación de Pontevedra situadas en entorno naturais.

Recomendacións para o sendeiro

Aínda que sexa un sendeiro de baixa dificultade, en engalicia.info sempre recomendamos tomar certas precaucións:

1. Leva calzado de montaña ou chanestro con boa suela. A proximidade ao río e as pasarelas poden estar esvaradías pola humidade e o brión.
2. Non esquezas levar auga e algún pequeno alimento enerxético, así como roupa de abrigo ou impermeable (tempo galego, xa o sabes).
3. Colle todo o lixo que xeres (ou incluso o que atopes). Axúdanos a manter os nosos espazos naturais e patrimoniais impolutos.
4. Non entres no interior dos muíños se a porta está pechada, e respecta sempre a propiedade privada dos terreos colindantes ao sendeiro.
5. Lembra que os cans son benvidos, pero sempre con correa e baixo a responsabilidade do seu dono.

Outras actividades de turismo activo preto de Folgoso

Se tes tempo de sobra e queres completar un plan de natureza na comarca, non moi lonxe da Ruta dos Muíños atoparás outras propostas moi interesantes:

• Ruta das Pontes do Deza: Un sendeiro que discorre polo concello de Silleda cunha magnitude de pontes romanas e medievais.
• Os Fervenzas do río Toxa: Unha ruta de sendeirismo máis esixente pero con caídas de auga que deixan sen alento, coroada polo famoso miradoiro de Augacaída.
• Paseo en BTT: As estradas secundarias de Terra de Montes son perfectas para circular en bicicleta de montaña, con numerosos camiños sin trafego motorizado.
• Visita ao Centro de Interpretación da Xeo_minaría: En Silleda, ou os diversos museos etnográficos espallados pola bisbarra de Deza.

Conclusión

A Ruta dos Muíños de Folgoso é moito máis que un simple paseo polo campo. É un exercicio de memoria histórica, un recordatorio da nosa identidade máis profunda ligada á terra, á auga e ao esforzo. A restauración deste conxunto hidráulico no concello de Cerdedo é un exemplo de como o turismo activo pode revitalizar zonas do interior de Galicia.

Se che gusta o sendeirismo sen grandes complicacións técnicas, se es amante da fotografía de natureza e arquitectura tradicional, ou simplemente buscas un espazo de paz e tranquilidade para pasar a mañá ou a tarde, Folgoso espérache cos seus vellos muíños, coa súa auga cristalina e coa hospitalidade característica das xentes do noso interior. Anímate a descubrilo no teu próximo plan polo fondo galego!

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas