Ruta de las pallozas en Os Ancares: arquitectura ancestral y nieve

Ruta das pallozas en Os Ancares: arquitectura ancestral e neve

Nas montañas máis agrestes de Galicia, onde o silencio só é roto polo vento e o cruxir da neve baixo as botas, atópase un dos conxuntos etnográficos máis singulares da Península Ibérica: as pallozas de Os Ancares. Estas construcións de pedra e palla, de orixe prerromana, son testemuñas dunha forma de vida que perviviu ata ben entrado o século XX. Percorrer a ruta que as une é mergullarse nunha paisaxe de cumios nevados, bosques de bidueiros e castiñeiros, e un patrimonio que parece detido no tempo. Neste artigo propoñemos unha viaxe polas pallozas máis emblemáticas, consellos prácticos para gozar da ruta en inverno e a mellor época para vivir a maxia branca destas terras.

Que son as pallozas e por que son únicas?

As pallozas son edificacións de planta circular ou ovalada, con muros de pedra sen argamasa e cubertas vexetais de palla de centeo ou xesta. O seu interior, escuro e afumado, estaba dividido en espazos para as persoas e para o gando, compartindo o calor que desprendían os animais. A súa orixe remóntase á cultura castrexa e, máis tarde, foron adaptadas polas comunidades rurais. Hoxe, algunhas restauráronse como museos, mentres que outras, en ruínas, son testemuñas mudas dun pasado duro pero fascinante.

Plan 1: Piornedo e as súas pallozas musealizadas

A aldea de Piornedo, no concello de Cervantes, é o epicentro da ruta. Aquí atópase a palloza máis famosa, a Casa do Sisto, convertida en museo etnográfico. Ó entrarmos, o lume da lareira aínda parece queimar, e os utensilios de madeira, os cestos e a cama de ferro contan a vida dunha familia que convivía coas vacas e os porcos baixo o mesmo teito. O recinto exterior, con hórreos e cortellos, completa a estampa. En días de neve, a aldea parécese a un conto de inverno, coas pallozas cubertas de branco e o fume saíndo polos respiradeiros da cuberta. Recoméndase visitar o Centro de Interpretación, onde explican a construción e a historia destas edificacións.

Planifica tu escapada a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

Plan 2: A seimeira de Piornedo e a fervenza do Mazo

A pouca distancia das pallozas, un sendeiro leva á seimeira de Piornedo, unha fervenza que en inverno se converte nun xigantesco carámbano. A ruta, de dificultade baixa, atravesa un bosque de rebollos e bidueiros, e o ruído da auga acompaña todo o camiño. Cando a neve é abundante, a fervenza semella un mural de xeo, e é un lugar perfecto para fotografías. Outra opción é achegarse á fervenza do Mazo, preto da aldea de Doiras, no mesmo concello. Aínda que menos coñecida, a súa contorna é igualmente espectacular, cunha poza de augas cristalinas e unha paisaxe de lousa e vexetación autóctona.

Plan 3: A aldea de Teixeira e as pallozas vivas

Teixeira, na parroquia de Donís, é outro lugar onde as pallozas aínda están habitadas (aínda que non de forma permanente). Ao camiñar polas súas rúas empedradas, vense exemplares restaurados e outros en proceso de recuperación. O máis singular é que algunhas aínda manteñen a cuberta orixinal de palla, algo raro hoxe en día. Aquí pódese falar cos veciños, que contan historias de como se apañaba o centeo ou como se mataba o porco. A igrexa de San Xoán, de estilo románico tardío, completa a visita. En días de néboa, a aldea adquire un aire místico, e as pallozas semellan saír directamente da Idade de Ferro.

Plan 4: O alto do Mustellar e a vista panorámica

Para quen queira unha perspectiva aérea, a subida ao alto do Mustellar (1.600 m) ofrece unha vista impresionante do val de Ancares. Desde alí, as pallozas son pequenos puntos negros sobre a alfombra branca, e as montañas de León e Lugo debúxanse no horizonte. A ruta é esixente, con pendentes fortes e posibilidade de neve profunda, pero a recompensa é unha panorámica que explica por que este lugar foi declarado Reserva da Biosfera. Recoméndase ir con raquetas ou bastóns, e consultar o parte meteorolóxico antes de saír.

Datos prácticos para a ruta

• Localización: As pallozas concéntranse nos concellos de Cervantes, Navia de Suarna e Os Nogais (Lugo). O acceso principal é pola estrada LU-723, que atravesa o porto de Ancares.
• Como chegar: En coche dende Lugo (1 h 45 min) ou dende Ponferrada (1 h 30 min). Hai autobuses ata Becerreá, pero despois é necesario vehículo propio.
• Época de neve: Decembro a marzo, con nevadas frecuentes en xaneiro e febreiro. Consultar o estado das estradas no 012 ou na web da DGT.
• Dificultade: As rutas a pé son de baixa a media, pero con neve precísase calzado impermeable e roupa de abrigo. Algunhas subidas requiren experiencia en montaña.
• Horarios: O museo da palloza de Piornedo abre de 10:00 a 14:00 e de 16:00 a 19:00 (pecha luns). A entrada costa 3 €.

Consellos para gozar da ruta en inverno

• Equipamento: Botas de montaña impermeables, polainas (imprescindibles se a neve supera os 20 cm), bastóns telescópicos e raquetas de neve nas rutas altas.
• Seguridade: Levar cadeas no coche (as estradas do porto son perigosas con xeo). Informarse do estado das pistas en Protección Civil de Cervantes (982 36 00 01).
• Alimentación: Restaurantes en Piornedo e Doiras (cociña galega, con callos, cocido e queixo de tetilla). Reservar con antelación en tempada alta.
• Fotografía: A luz do amencer e do atardecer realza as texturas da pedra e da palla coa neve. Levar baterías extra, porque o frío descárgaas rápido.
• Respecto: Non entrar en pallozas abandonadas nin danar as cubertas. Moitas son propiedade privada, aínda que se poden ver dende o exterior.

Mellor época para visitar a ruta

Se o obxectivo é ver as pallozas con neve, os meses de xaneiro e febreiro ofrecen a maior probabilidade de precipitacións brancas, especialmente a partir de 1.200 metros de altitude. Con todo, o mes de decembro tamén pode ser bo, aínda que a neve é menos abundante. En marzo aínda hai nevadas, pero o día alonga e as temperaturas son máis suaves. Primavera e outono son perfectos para evitar as masas e gozar das cores, pero sen o encanto da neve. En verán, o verde é intenso e as pallozas destacan sobre o pasto, pero a experiencia perde o dramatismo invernal.

En calquera caso, a ruta das pallozas en Os Ancares é unha viaxe á memoria colectiva de Galicia, a un tempo no que o home e a natureza vivían en simbiose. Camiñar entre estas construcións milenarias, coa neve cruxindo baixo os pés, é unha experiencia que non deixa indiferente a ninguén. Un plan perfecto para desconectar, respirar aire puro e descubrir unha das xoias arquitectónicas máis antigas de Europa.