Artículo: Ruta da Pedra e da Auga: sendeiro entre muíños e fervenzas en MazaricosDescubre un recorrido que entrelaza la herencia etnográfica con la fuerza viva de la naturaleza. La Ruta da Pedra e da Auga, en el concello coruñés de Mazaricos, es un sendeiro circular que desvela el alma rural de las Serras do Barbanza. A lo largo de su trazado, el murmullo del agua y la solidez de la piedra se convierten en tus guías, ofreciendo una experiencia sensorial única entre antiguos muíños, fervenzas y frondosos bosques autóctonos.Descripción do sendeiroEste percorrido, perfecto para senderistas de nivel medio, combina a perfección o patrimonio industrial tradicional coa paisaxe fluvial. O camiño discorre en gran parte paralelo ao río Xallas, aproveitando antigos leitos e canles que alimentaban os muíños de auga. A ruta está sinalizada con fitos e marcas brancas e amarelas, e a súa accesibilidade é boa, salvo nalgúns tramos que poden estar esvaradíos tras choivas.A medida que avanzas, a vexetación de ribeira –amieiros, salgueiros e sobreiras– créase un túnel verde que filtra a luz. O son da auga convértese en banda sonora constante, especialmente ao achegarte aos muíños restaurados e aos pequenos rápidos que salpican o curso fluvial. O punto culminante, sen dúbida, é a fervenza do Río Xallas, un salto de auga que, tras as chuvias, mostra a súa máxima potencia. O contraste entre a pedra escura das construcións e o verde intenso do entorno crea imaxes de gran beleza.Distancia, dificultade e duraciónDistancia: Aproximadamente 7,5 km (ruta circular).
Dificultade: Media. O terreo é irregular nalgunhas zonas, con pendentes suaves pero esvaradizas se hai humidade. Recomendable levar calzado de sendeirismo con sola adherente.
Duración: Entre 2 horas e 2 horas e media, sen contar paradas para fotografar ou descansar nos muíños.Puntos de intereseMuíños do Xallas: Ao longo do río atópanse varios muíños de auga restaurados, testemuña do pasado molineiro da zona. Algúns aínda conservan as mós e a canle de derivación. A súa estrutura de pedra granítica intégrase perfectamente na paisaxe.
Fervenza do Xallas: O salto de auga principal, de varios metros de altura, é o punto máis fotografiado. Cando leva caudal, o impacto da auga sobre as rochas crea bruma e arco da vella.
Ponte do Muíño: Pequena ponte de pedra que cruza o río, dende a que se obteñen vistas panorámicas do canón fluvial.
Carballeira autóctona: Nalgúns tramos, a ruta atravesa masas de carballos centenarios e acivros, refuxio de aves como o picapau e o gaio.Onde comerDespois da camiñada, recomendamos recalar en Mazaricos ou nas parroquias próximas. A cociña local basease en produtos da terra e do mar:
Casa Mariño (Mazaricos): Famoso polos seus xantares tradicionais, con empanada de zamburiñas, lacón con grelos e callos. Ambiente familiar e bo prezo.
O Pazo do Río (Pino: a poucos km): Restaurante con vistas ao río, ideal para probar carnes á prancha e peixes de río, ademais de sobremesas caseiras coma a tarta de queixo.
Tapería A Pedra: No centro do pobo, ofrece tapas variadas e racións de polbo á feira e queixo de tetilla. Excelente atención.AloxamentoPara quen desexe estanciar e explorar máis rutas nas Serras do Barbanza:
Casa Rural A Fonte: Casona de pedra con 4 cuartos, animais de granxa e horta ecolóxica. Ofrece cea con produtos locais.
Pensión O Muíño: Simple e acolledora, con cuartos dobres cun prezo axustado, situada a beira da ruta.
Camping Mazaricos: Para os que prefiren durmir ao aire libre, con parcelas e bungalows básicos. Con baños e zona de grellada.Mellor épocaA ruta é practicable todo o ano, pero o outono e a primavera ofrecen as mellores condicións: temperaturas suaves, vexetación no seu máximo esplendor e caudal de auga moderado nas fervenzas. No verán, o curso baixa máis e a sombra do bosque alivia a calor. No inverno, as choivas poden incrementar o caudal, pero a ruta pode estar embarrada. Evitar días de treboada por risco de crecidas.Cómo chegarEn coche dende Santiago de Compostela: Uns 45 minutos por AC-543 e DP-3409. Dende A Coruña: Uns 60 minutos por AC-550 e DP-3404. En autobús: Liña monbus (Santiago-Muros) con parada en Mazaricos. Finalmente, un paseo de 15 minutos ata o inicio do sendeiro, xunto á igrexa parroquial.A Ruta da Pedra e da Auga é moito máis que un simple paseo. É unha viaxe ao corazón da cultura molineira, unha oportunidade de conectar coa auga como elemento vertebrador e de admirar a capacidade de restauración da natureza. Cada muíño conta unha historia, cada fervenza canta unha melodía, e cada paso mergúllache nun silencio habitado polo rumor do río. Unha xoia escondida de Mazaricos que espera ser descuberta por amantes do sendeirismo, da fotografía e da tranquilidade rural. Planifica a túa visita e déixate levar pola maxia da pedra e da auga.
