Plan de otoño: ruta micológica en la Serra da Enciña da Lastra

O outono na Galicia interior ten un cheiro especial: a terra mollada, a folla seca e o misterio dos cogomelos. Na Serra da Enciña da Lastra, un dos tesouros naturais da provincia de Ourense, a natureza ofrécese en estado puro. Esta serra, declarada Espazo Natural Protexido, alberga unha das masas de carballo e castiñeiro máis senlleiras do sur de Galicia, e é un paraíso para os amantes da micología. Neste plan de outono propoñémosche unha ruta micológica que combina paisaxes de conto, bosques de fábula e, con algo de sorte, un cesto cheo de boletus, cantarelas ou níscalos.

Pero non se trata só de coller cogomelos: é unha experiencia que conecta coa cultura rural, co saber dos antigos, co ritmo lento do monte. A Ruta Micolóxica da Enciña da Lastra é un percorrido sinalizado que atravesa diferentes hábitats: fragas, ribeiras, ladeiras calcarias e soutos. Ao longo do camiño, irás descubrindo non só variedades fúnxicas, senón tamén petróglifos, muíños abandonados, e vistas panorámicas do Val de Valdeorras. Prepárate para calzarte as botas, levar unha cesta de vimbio (nada de bolsas de plástico) e deixarte guiar polo cheiro a humus e a historia.

Itinerario micolóxico: puntos clave da ruta

A ruta que propoñemos comeza no núcleo de Rubiá (concello que dá nome á zona) e adéntrase no monte a través da pista forestal que leva cara ao Pico da Enciña. É un percorrido de dificultade media-baixa, duns 12 quilómetros ida e volta, con posibilidade de facer circular por camiños secundarios. A continuación, detallamos os lugares de interese micolóxico e patrimonial que non debes perder.

Planifica tu escapada a Galicia

Vuelo + Hotel en oferta con las mejores ofertas

Ver en Expedia →

1. Souto de Pumares: o reinado do boletus

Nos arredores da aldea de Pumares (a uns 3 km de Rubiá) atópase un souto centenario de castiñeiros, con exemplares de máis de 200 anos. O solo húmido e a sombra densa crean un microclima perfecto para os Boletus edulis e Boletus pinicola. Aquí tamén atoparás cantarelas (Cantharellus cibarius) en zonas de carballo. Recomendamos madrugar: a luz da mañá filtra as copas e crea unha atmosfera máxica. Ademais, poderás ver un muíño de auga restaurado que os veciños empregan para moer castañas.

2. Cova da Loba e miradoiro do Val

Un desvío sinalizado (uns 800 metros) leva a unha pequena cova kárstica onde a lenda di que se agochaba unha loba coas súas crías. O lugar ten un valor xeolóxico notable, con formacións calcarias. Preto da cova, un miradoiro natural permite ollar o Val de Valdeorras, con viñedos e aldeas. A primavera e o outono son as mellores épocas para a fotografía. Ao redor da cova, en solos básicos, é frecuente atopar rodas de cogomelos como o Lactarius deliciosus (níscalo) e a Macrolepiota procera (cogomelo dos señores).

3. Fraga do Río Enciña: o corazón do bosque

Seguindo o curso do regato que dá nome á serra, accédese a unha fraga de ribeira con amieiros, freixos e salgueiros. A humidade constante e a materia orgánica en descomposición producen unha gran diversidade de fungos: linguas de vaca (Fistulina hepatica), orelhas de Judas (Auricularia auricula-judae) e, con sorte, trufas de verán (Tuber aestivum) en zonas calcarias. Este tramo é especialmente recomendable para fotógrafos de natureza, xa que a luz difusa crea escenarios de conto.

4. Pedra da Aguia e petróglifos

Na ladeira este, unha gran rocha de cuarcita con gravados de cruces e figuras rupestres testemuña a presenza humana desde a Idade de Bronce. Trátase dun dos conxuntos de petróglifos máis importantes da comarca. Ao redor, aparecen especies como Amanita caesarea (cogomelo dos césares) –aínda que menos frecuente– e Boletus aereus. Atención: non coller exemplares cuxa identificación non sexa segura. O lugar é perfecto para un descanso e un picnic (levar comida, non hai servizos).

5. Miradoiro do Pico da Enciña (1.215 m)

O punto culminante da ruta ofrece unha vista de 360º: as montañas de Courel, a Serra de Oural, o Macizo Central de Ourense e, en días claros, os Picos de Europa. O vento aquí é constante, pero a recompensa é inmensa. Nas últimas curvas, atoparás piñeiros silvestres e matogueiras de xesta. Polo chan, busca boleto dos piñeiros (Boletus pinophilus) e camagroc (Hygrophorus agathosmus). Lembra que está prohibida a recolección masiva; só para consumo propio.

Datos prácticos para a ruta

Como chegar

Rubiá está a 30 km de O Barco de Valdeorras (capital comarcal) pola N-120 e OU-802. Desde Ourense cidade, coller a A-52 (saída 155) e continuar pola OU-060. Hai buses diarios desde O Barco (empresa Monforte). Se vés desde fóra de Galicia, o aeroporto máis próximo é o de Vigo (a 2 h), tamén o de León (1,5 h). Recomendamos coche propio para gozar con calma.

Equipamento necesario

• Botas de montaña con sola de goma profunda (poden estar resbaladizos os troncos).
• Roupa impermeable (o outono é chuvioso).
• Cesta de vimbio ou caixa de cartón para os cogomelos (nada de bolsas de plástico: manteñen os fungos e evitan a fermentación).
• Navalla pequena, cepillo, bolsa de papel para especies delicadas.
• Auga (non hai fontes na ruta) e comida de sendeirismo.
• Móbil con batería e aplicacións de identificación (recomendamos FungiApp ou o manual da Sociedade Micolóxica Galega).

Consellos para unha recolección responsable

A micología é unha paixón que require respecto. A Serra da Enciña da Lastra é un ecosistema protexido e fráxil. Por iso, lembramos estas normas básicas:

1. Non arrincar o cogomelo desde a raíz: corta coa navalla o talo deixando a base do micelio para que volva medrar.
2. Identifica antes de coller: se tes dúbidas, deixa o exemplar no seu lugar. Non te arrisques: a natureza non perdoa erros.
3. Usar cesta de vimbio ou de madeira. Así as esporas espállanse durante o camiño e axudan a sementar novos corpos frutíferos.
4. Recolle só o que vas consumir e evita exemplares demasiado pequenos ou pasados.
5. Non pisar ou remover o manto de follas de forma excesiva; os fungos forman parte do equilibrio do bosque.
6. Informarse sobre as prohibicións do Espazo Natural: a recolección está permitida para uso doméstico, pero non para venda sen permiso.
7. Levar o lixo de volta (incluíndo restos orgánicos).

Mellor época para esta ruta micolóxica

Sen dúbida, o outono (de mediados de setembro a novembro) é a estrela. As primeiras choivas tras o verán activan os corpos frutíferos. O ceo aínda é suave, e as cores do bosque (ocre, vermello, amarelo) fan que cada recuncho sexa fotoxénico. A segunda quincena de outubro adoita ser o pico máximo de variedade e cantidade, especialmente para boletus e níscalos.

Con todo, non descartes a primavera (abril-maio), cando aparecen especies como as Collybia ou as Pleurotus nos troncos húmidos. Pero a experiencia outonal ten un plus: o cheiro a terra mollada, a néboa matinal nos vales, o rumor das follas ao camiñar. Ademais, os días son máis curtos e o xogo de luces baixas crea unha atmosfera íntima.

Para os máis técnicos, a altitud da serra (entre 600 e 1.200 m) fai que as temperaturas sexan frescas xa a partir de setembro. O vento do norte pode acelerar a desecación, polo que tras unha semana de choivas moderadas a recolección é óptima. Evitar períodos de xeadas fortes (decembro) porque entón a maioría dos fungos deteñen o seu crecemento.

Sabores de outono: que facer despois da ruta

A ruta remata en Rubiá, e alí podes visitar o Centro de Interpretación Micolóxica (abre fins de semana en outubro) onde explican as especies autóctonas e a súa relación coa gastronomía local. Ao mediodía, recomendamos o Restaurante Casa Orellas (na mesma vila) que prepara pratos de caza con cogomelos frescos. Se levas un bo cesto, algúns locais ofrécense a limpar e preparar a túa colleita. Tamén hai adegas de viño da Denominación de Orixe Val

¿Listo para tu viaje a Galicia?

Ahorra hasta un 25% en Expedia

Cancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas