Percorrido pola Serra do Candán: xeados perennes e o nacemento do río Ulla

Galicia é terra de contrastes, e se hai un lugar que o demostra con creces é a Serra do Candán. Situada no límite entre as provincias de Pontevedra e Ourense, esta aliñación montañosa é un paraíso para os sendeiristas que buscan afastarse das multitudes e sumerxirse nunha natureza en estado puro. Neste artigo, convidámosche a percorrer unha das rutas máis fascinantes do interior galego, onde o fenómeno xeolóxico dos xeados perennes e o místico nacemento do río Ulla son os grandes protagonistas.

Descrición do percorrido: unha viaxe ás orixes

O noso camiño adoita comezar na zona de Aira Vella (Forcarei), un punto neurálxico que nos sitúa aos pés do macizo. Dende o primeiro paso, a Serra do Candán amósase hostil e bela a partes iguais. A paisaxe está dominada por extensos piñeirais que, conforme ganamos altitude, van deixando paso a unha vexetación de baixo monte, toxos e xestas que pintan de amarelo e verde os vales nos meses cálidos.

A subida inicial é constante, pero o esforzo vese recompensado rapidamente coas vistas panorámicas sobre a comarca de Tabeirós e as terras do Deza. Conforme nos achegamos ás zonas máis elevadas, a morfoloxía do terreo cambia de maneira drástica. A rocha granítica comeza a asomar, modelada por milenios de choiva e vento, creando formas caprichosas que parecen esculpidas por deuses antigos. Aquí é onde reside o noso primeiro gran obxectivo: os famosos xeados perennes.

Ofertas de viaje a Galicia

Hoteles en Galicia — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

O mistério dos xeados perennes

É importante facer unha matización xeolóxica: o termo «xeados perennes» no Candán refírese a acumulacións de neve e xeo que, protexidas pola orografía e as sombras das formacións rochosas, chegan a persistir até ben entrado o verán (e nalgúns refuxios case todo o ano, dependendo das precipitacións invernais). Estes pozos de neve ou «covanestras» eran tradicionalmente empregados polos pastores e aldeáns para conservar alimentos e proporcionar auga ao gando nas épocas de maior seca.

Atoparse con estas bolsas de xeo no corazón de Galicia, rodeado de calor e natureza en plena ebulición, produce un contraste surrealista. O chan baixo os nosos pés vólvese escura e húmido, e o ar descende considerablemente de temperatura. É un ecosistema microscópico, un relicio climatolóxico que nos fai viaxar a épocas glaciares e nos lembra a vulnerabilidade e á vez a resistencia da nosa contorna natural.

O nacemento do río Ulla

Deixando atrás as cumes e os xeados, a ruta comeza a descender en dirección oposta, cara ao berce dun dos ríos máis importantes de Galicia. O río Ulla, que logo percorrerá as terras do Deza e desembocará na ría de Arousa, nace aquí, na Serra do Candán, dunha serie de mananciais e regatos de montaña que se van unindo no fondo dos vales.

O momento de chegar ao nacemento é case místico. A auga brota con forza entre as rochas, cristalina e xélida, formando pequenas fervenzas e pozas que invitan ao descanso. É o comezo dun camiño de auga que dará vida a miles de persoas, animais e cultivos ao longo de máis de 130 quilómetros. O son da auga corrente acompañaranos durante toda esta fase de descenso, facendo máis levadío o regreso e creando oasis de frescor onde abrollan fentos, bidueiros e abeleiras.

Puntos de interese ao longo do camiño

Dónde comer: a cullerada de Galicia

Unha ruta de montaña por estas latitudes non estaría completa sen agasallo culinario. Nas inmediacións do concello de Forcarei e a comarca do Deza atópase unha das mellores representacións da gastronomía galega. Nas diversas aldeas que bordean a serra, os restaurantes e casas de comidas ofrecen pratos que quitan o senso.

O produto estrela é a carne. O tenrel galego, criado ao aire libre, ten un sabor inconfundible. Tamén son moi populares os asados de cabrito e de cordeiro, preparados de forma tradicional nos fornos de leña. Ademais, podemos gozar de bos pratos de caza (xabaril, corzo) sempre que estemos na tempada adecuada. Toda esta suculencia debe acompañarse cun bo viño da denominación de orixe Ribeiro ou Rías Baixas, e rematar cunha queimada ou uns queixos artesáns da zona. As racións son xenerosas, idóneas para recuperar as calorías queimadas no Candán.

Aloxamento: descanso no corazón da natureza

A oferxa de aloxamentos na zona está pensada para que o viaxeiro poida desconectar totalmente da rutina. Dispón de multitude de casas rurais e pazos rehabilitados que manteñen a esencia da arquitectura tradicional galega, con muros de pedra, chemineas de lareira e mobiliario rústico. Moitas destas casas están situadas en pequenas aldeas, o que permite interactuar cos veciños e coñecer de primeira man o seu modo de vida. Hai tamén varios campings para aqueles que prefiren durmir baixo as estrelas e escoitar o son dos grilos e do vento nas copas dos árbois.

Mellor época para a visita

A Serra do Candán ten un atractivo especial en cada estación, pero hai dúas que destacan sobremaneira. A primavera (de abril a xuño) é ideal para gozar da explosión de cor das flores silvestres e do caudal máximo dos regatos, alimentados polas chuvias e pola fusión das derradeiras neves. O outono (de outubro a novembro) ofrece un espectáculo visual incomparable, co bosque de ribeira tinguido de tons dourados, laranxas e vermellas.

Cómo chegar

A Serra do Candán atópase nun cruzamento de estradas que comunican o interior de Pontevedra con Ourense. O punto de partida habitual é a localidade de Forcarei.

• En coche dende Pontevedra: Tomaremos a estrada PO-234 en dirección a Lalín/Carballeira, para logo desviarnos cara a Forcarei pola EP-0502. A viaxe dure uns 45 minutos.
• En coche dende Santiago de Compostela: A opción máis rápida é coller a AP-53 (autoestrada Central Galega) até Lalín, e dende alí tomar a PO-234 cara a Forcarei. O percorrido total é duns 50 minutos.
• En coche dende Ourense: Partiremos pola N-525 até Piñor, para logo coller a PO-604 que nos levará directamente á zona da serra.

Unha vez en Forcarei, os sinais e os mapas topográficos indicarán os accesos aos distintos puntos de inicio da ruta. Recomendamos deixar o vehículo nas áreas habilitadas para tal efecto nas aldeas periféricas, respectando sempre a tranquilidade dos habitantes locais. Coñecer o Candán é asomarse ao lado máis salvaxe e orixinal de Galicia. Un percorrido para non esquecer.