Camiñada polos Cotos de Avión: serra e lagoas no Deza

Ficha técnica da ruta

• Tipo de ruta: Circular.
• Distancia: Aproximadamente 12 quilómetros.
• Dificultade: Moderada. A ruta non presenta grandes desniveis sostidos, pero a distancia e algúns tramos con terreo pedregoso ou lamacento (sobre todo tras choivas) esixen unha boa forma física.
• Desnivel positivo acumulado: Uns 300 metros.
• Duración estimada: Entre 3,5 e 4 horas, sen contar paradas.

Descrición detallada do percorrido

A camiñada adoita comezar na zona de aparcadoiro habilitada preto das instalacións de Bazocorto, no corredor do Deza. Dende aquí, o camiño comeza a tomar altitude suavemente, internándose nunha pista forestal que se adentra na Serra do Candán. Ábrese paso entre bosques de repoboación de piñeiros e eucaliptos, que pouco a pouco van dar paso a unha vexetación autóctona máis resistente: toxos, xestas, queiroas e carqueixas que tinguen o chan de amarelo nos meses de primavera e verán.

Seguindo as marcas e os paneis informativos, o primeiro gran punto de interese chégase ao atopar os restos das instalacións mineiras. Os Cotos de Avión foron explotados intensamente, mais o máis rechamante para o visitante son as construcións auxiliares que aínda perduran. As ruínas da antiga Casa de Máquinas e os cimentos dos edificios de procesamento do mineral preséntanse como testemuñas mudas dun pasado de grande actividade laboral.

A ruta abandona momentaneamente a pista principal para tomar un sendeiro máis estreito que conduce directamente á xoia da coroa: as Lagoas. Trátase das antigas balsas de decantación da mina, hoxe convertidas en ecosistemas lacustres. A auga, de tons escuros e metálicos debido aos minerais disoltos, contrasta coa cor branca das rochas de cuarzo e o granito que as rodean. A presenza de formacións rochosas como o Penedo do Cairo outórgalle ao lugar un aspecto monumental, perfecto para o descanso e a fotografía.

Deixando as lagoas atrás, o percorrido continua ascendendo suavemente cara aos cumes que pechan o val. Aquí o vento azouta con máis forza e a vista pérdese sobre a Serra do Candán e a depresión do Deza. É habitual ver voar aves rapaces como o miñato ou o falcón, que aproveitan as correntes térmicas das ladeiras. O camiño bordea os antigos cortes mineiros a ceo aberto, onde a xeometría da rocha nú revela a forza da explotación humana e a posta en marcha para a extracción de volframio, tan prezado nas guerras mundiais.

A parte final da ruta vai descendendo de novo cara ao val, conectando con camiños rurais tradicionais que nos levan de volta ao punto de partida. Neste tramo pódese apreciar a transición entre a paisaxe de montaña e os prados de raba, onde o gando pasta pacíficamente, pechando así un círculo perfecto entre a natureza máis bravía e a ruralía tradicional galega.

Puntos de interese (Non telos perdas)

• Lagoas de Avión (Balsas Mineiras): A antiga balsa grande e a balsa pequena son o centro neurálxico da ruta. O contraste das augas cos penedos e a vexetación acuática convérteas nun paraíso para a macrofotografía.
• Casa de Máquinas e Cotos Mineiros: As ruínas das construcións de ferro, madeira e cachotaría son un excelente exemplo de arqueoloxía industrial. Información sobre os vellos tempos na zona e os homes que traballaron nas veas de cuarzo.
• Serra do Candán: Espazo Natural en Réxime de Protección Preventiva. Destaca polos seus valores xeolóxicos e a súa importancia como corredor ecolóxico.
• Penedo do Cairo e Formacións Graníticas: Impresionantes bloques de pedra que seRGheniron durante o Plioceno e que hoxe serven de miradoiro natural sobre todo o conxunto.

A mellor época para facer a ruta

A elección da época do ano é crucial para gozar plenamente dos Cotos de Avión. O outono é, sen dúbida, unha das mellores opcións. As choivas outonais enchen as lagoas ao máximo da súa capacidade, creando reflexos perfectos, e as cores da vexetación, cos tons marróns e avermellados dos toxos secos e as follas caídas, outorgan unha atmosfera melancólica e fermosa á ruta.

A primavera tamén é unha época excelentemente recomendable. Os días comezan a ser máis longos e as temperaturas son suaves. A paisaxe reviste cunha cor verde intensa e as flores silvestres salpican os beirados do sendeiro.

En inverno, a ruta ten o seu encanto, sobre todo se xelou e as lagoas presentan finas capas de xeo, aínda que se debe ter coidado co terreo lamacento e escorregadizo.

É preferible evitar os meses máis duros do verán (xullo e agosto) se se busca a beleza das lagoas, xa que as altas temperaturas e a falta de choivas poden facer que o nivel da auga baixe considerablemente e que parte do percorrido estea exposto a un sol moi inclemente, sen sombra abundante nos tramos máis altos.

Onde comer: Gastronomía do Deza

Unha ruta de sendeirismo na comarca do Deza non está completa sen render tributo á súa extraordinaria gastronomía. A vila de Lalín é coñecida como a capital galega do cocido, un prato que só por merece unha visita en si mesmo.

Para unha comidaafter-route, recoméndase deixar o aparcadoiro e dirixirse cara ao centro de Lalín ou ás súas parroquias. Alí atoparemos restaurantes e tabernas tradicionais que serven o afamado Cocido de Lalín, que conta con denominación de calidade. No prato poderás gozar dunha exhibición de carnes (porco, galiña, vacún), embutidos locais (chourizo, botelo), e verduras e grelos de textura mantegosa, todo regado cun caldo sustancioso.

Ademais do cocido, a comarca destaca pola súa repostería, elaborada de forma artesá con améndoas, nozes e mel, aínda que se queres unha merenda, busca un establecemento que sirva tortas de millo ou empanadas de xoubas ou zorza.

Na zona máis próxima aos Cotos, as opcións poden ser máis limitadas e de tipo máis informal, polo que se recomenda planificar a comida no centro urbano de Lalín, a poucos minutos en coche.

Aloxamento na contorna

Para aqueles que desexen facer desta experiencia algo máis que unha excursión matinal, a contorna dos Cotos de Avión e o municipio de Lalín ofrecen diferentes alternativas de aloxamento:

• Casas rurais: A opción máis recomendable. Na contorna do Deza e Sobrecedo abundan as casas rurais restauradas, moitas delas antigas pazos ou vivendas tradicionais galegas. Ofrecen tranquilidade, encanto e a posibilidade de gozar da arquitectura típica.
• Albergues: Para os máis aventureiros ou sendeiristas en tránsito polas rutas da comarca, existen albergues cun enfoque máis deportivo en Lalín.
• Hostais e hoteis: No centro de Lalín é posible atopar hostais e pequenos hoteis con todas as comodidades.

Unha opción moi interesante é buscar aloxamento preto da Presa do Deza ou en parroquias limítrofes como Doade ou Soutolongo, onde a paz rural está garantida.

Cómo chegar aos Cotos de Avión

A chegada ao punto de partida da ruta é relativamente sinxela, aínda que require usar un vehículo privado, xa que as comunicacións públicas son escasas neste punto.

En coche: Lalín está magnificamente comunicada por estrada. É un nó viario fundamental no interior de Galiza. Dende alí, colleremos a estrada que vai cara a Forcarei (dirección Ourense/Monterroso). A uns quilómetros de Lalín, xunto a Bazocorto, sae un desvío á esquerda claramente sinalizado cara aos Cotos de Avión.

A estrada ascende polos montes e chégase a unha zona habilitada como aparcadoiro e merendeiro, onde comeza a ruta peatonal. Dende o centro de Lalín ata o aparcadoiro dos Cotos non hai máis de 15 ou 20 minutos en coche pola estrada asfaltada.

Coordenadas GPS do inicio: Aproximadamente 42.6359° N, 8.1195° W.

Alternativa a pé: Os camiñantes máis experimentados poden comezar a ruta directamente dende Lalín, engadindo uns quilómetros extra de aproximación polo camiño vello de Bazocorto.

Recomendacións para o sendeirista

Para gozar desta ruta con seguridade, en engalicia.info sempre recomendamos ir provisto de calzado de montaña con boa suxeición, xa que as rochas de cuarzo poden ser escorregadizas. Leva roupa axeitada á época, protection solar, e un chubasqueiro na mochila. Non esquezas auga abondo e algún froito ou barrita enerxética.

Respeita sempre o contorno natural. Non deixes lixo, non fagas lume e respecta a fauna, especialmente as aves que aniñan nas lagoas. Lembra que estamos nun espazo protexido con alto valor ecolóxico. Debemos manter estes espazos limpos para o goce de todos.