Ascensión ao Coto de Novelle: a atalaia do val do Bibei
No corazón da comarca de Valdeorras, onde Ourense begun a amosar a súa face máis salvaxe, elévase o Coto de Novelle como un mirador natural excepcional sobre o canón do río Bibei. Esta ruta, que combina patrimonio histórico, paisaxes minerais e un esforzo físico recompensado con vistas infinitas, converteuse nun clásico para os sendeiristas que buscan descubrir a Galicia máis orixre e auténtica.
Descrición da ruta
O Coto de Novelle é, por dereito propio, un dos mellores miradoiros naturais do interior de Galicia. Con 1.028 metros de altitude, este promontorio rochoso álzase sobre a confluencia dos ríos Bibei e Xares, ofrecendo unha panorámica que abarca dende os encoros de San Martiño e Santalla até os picos de Sierra de Queixa e Segundeira. A ruta, que parte dende a aldea de Novelle (concello de Carballeda de Valdeorras), discorre por camiños tradicionais que durante séculos conectaron as pequenas aldeas da zona coas veigas do val.
A senda comeza suave, bordeando pradeiras e muros de pedra que delimitan as propiedades. O camiño vai gañando altitude de forma progresiva a medida que se interna nun bosque de castiñeiros e carballos centenarios. A medida que ascendemos, a vexetación vaise facendo máis baixa, dando paso a piñeirais e matogueiras de toxo e xesta que tinguen de amarelo a paisaxe na primavera. O tramo final é o máis esixente: un ascenso por lousas de lousa que require boa pisada e atención, pero que recompensa con miradores naturais esculpidos pola erosión milenaria.
¿Buscas alojamiento en Galicia?
Compara precios en hoteles, casas rurales y apartamentos
Ver en Expedia →Dende o cumio, o canón do Bibei desprégase aos nosos pés como un suco profundo esculpido na rocha granítica. As augas encalmadas dos encoros reflicten o ceo, mentres que as ladeiras escarpadas mostran a xeoloxía salvaxe desta zona. Ao lonxe, nas xornadas claras, é posible albiscar a silueta de Pena Trevinca, o teito galego con 2.127 metros. A baixada realízase polo mesmo camiño, permitíndonos gozar de novas perspectivas dunha paisaxe que cambia coa luz do sol.
Esta ruta é especialmente recomendable para aqueles sendeiristas que aprecian a combinación de esforzo físico e patrimonio cultural, xa que ao longo do percorrido atoparemos construcións tradicionais como hórreos, fontes e muíños que testemuñan a vida rural destas terras.
¿Necesitas hosting para tu web?
Hosting rápido y seguro en España desde 2,95€/mes. Soporte 24/7 en español.
Ver planes de hosting →Ficha técnica
Distancia
O percorrido circular ten unha lonxitude total de aproximadamente 12,5 quilómetros, considerando a variante que inclúe o regreso polo camiño tradicional de Viloira. Existe unha opción máis curta, de ida e volta polo mesmo camiño, que reduce a distancia a uns 9 quilómetros. Trátase dunha distancia manexable para sendeiristas con experiencia, pero que require unhas mínimas condicións físicas.
Dificultade
Consideramos esta ruta de dificultade media. O desnivel acumulado é de aproximadamente 650 metros, co tramo final máis esixente por terreo rochoso. Non hai tramos expoñentes nin pasos delicados, pero a pendente sostida na segunda metade da ascensión require un bo estado de forma. Non é recomendable para persoas con problemas de mobilidade ou nenos moi pequenos. É fundamental levar calzado apropiado de sendeirismo con bo agarre.
Duración
O tempo estimado para completar a ruta circular é de entre 4 e 5 horas, a un ritmo moderado e incluíndo paradas para descanso, fotografía e observación da paisaxe. A ascensión ata o cumio adoita levar unhas 2 horas e media, mentres que a baixada pode realizarse en aproximadamente unha hora e media. Recomendamos comezar a ruta pola mañá cedo para gozar das mellores condicións de luz e temperatura.
Puntos de interese ao longo da ruta
O núcleo tradicional de Novelle
A aldea de Novelle, punto de partida da ruta, é un exemplo destacado da arquitectura tradicional de Valdeorras. As súas casas de pedra, hórreos de madeira e camiños empedrados transportan ao visitante a un tempo onde o ritmo da vida marcábano as estacións e os traballos agrícolas. Recomendamos un paseo polas súas rúas antes de iniciar a marcha para apreciar o valor patrimonial deste pequeno núcleo rural.
Os muíños do Xares
Ao inicio da ruta, o camiño pasa preto dun conxunto de muíños tradicionais situados ás beiras do río Xares. Estes muíños, hoxe abandonados, foron fundamentais para a economía local durante séculos, moendo o gran que alimentaba as familias da zona. A súa construción en pedra e a canle de auga que os alimentaba son un testemuño da enxeñería popular galega.
O bosque de castiñeiros
No tramo intermedio da ascensión, a ruta atravesa un bosque de castiñeiros de considerable extensión. No outono, a chuvia de ourizos e o cheiro a terra mollada converten este tramo nunha experiencia sensorial única. Algunhas destas árbores superan os cen anos, e os seus troncos retorcidos e ocos falan dunha longa historia de convivencia cos habitantes do val.
O miradoiro do Coto
O cumio do Coto de Novelle é, sen dúbida, o gran punto de interese da ruta. Dende aquí, a vista abarca 360 graos sobre un territorio marcado pola minería e os encoros. A silueta do encoro de San Martiño, coa súa cor turquesa, contrasta cos tons ocres e verdes das ladeiras. Un panel informativo axuda a identificar os principais accidentes xeográficos visibles, incluídos os picos de Pena Trevinca e Sierra de Queixa. Nas inmediacións atópanse os restos dun antigo asentamento castrexo, o que indica que este lugar xa era apreciado polos seus habitantes hai máis de dous mil anos.
Os canteiros de lousa
A lousa foi durante séculos un recurso económico fundamental en Valdeorras. Ao longo da ruta é posible observar antigas canteiras a ceo aberto onde se extraía este material para a construción de tellados. Hoxe, moitas destas canteiras están abandonadas, pero constitúen un testemuño do pasado industrial da zona e da dureza do traballo dos canteiros.
Onde comer
A gastronomía de Valdeorras é un dos grandes atractivos desta zona. Recomendamos probar os pratos tradicionais nos establecementos dos arredores:
O Pulpeiro de Novelle, na propia aldea, ofrece pulpo á feira cun toque especial, así como empanadas de carne e peixe feitas de forma artesanal. É un lugar sinxelo pero cunha calidade excepcional.
A Casa do Viño, en Carballeda de Valdeorras, é unha boa opción para probar pratos típicos como o cabrito asado, a botelo ou a empanada de zorza. Contan cunha coidada selección de viños da D.O. Valdeorras, entre os que destaca o Godello, un branco de carácter mineral que reflicte a personalidade destas terras.
O Mesón do Val, en Viloira, é coñecido polas súas racións xenerosas e a súa churrascada de carne ao estilo galego. O ambiente é rústico e acolledor, cun lume que arde na cheminea durante os meses de inverno.
Para quen prefira levar comida, existe unha área recreativa con mesas e fontes cerca do punto de partida da ruta, ideal para un pícnic antes ou despois da camiñada.
Aloxamento
A zona ofrece diversas opcións de aloxamento que permiten prolongar a estancia e descubrir outras marabillas de Valdeorras:
Casa Rural O Val, en Novelle, é unha casa rehabilitada con encanto que ofrece habitacións confortables e unha atención persoal e próxima. Conta con xardín, zona de churrasco e vistas ao val. É a opción máis cómoda para quen quere estar preto do punto de partida.
Hotel Pazo dos Deza, en Carballeda de Valdeorras, é un establecemento de maior capacidade que ofrece todos os servizos dun hotel de tres estrelas, incluíndo restaurante propio e wifi. A súa localización permite acceder facilmente a outras rutas de sendeirismo da zona.
Albergue O Peregrino, en A Rúa, é unha opción económica e funcional para sendeiristas e ciclistas que percorren a Vía Nova ou outras rutas da zona. Conta con cociña compartida e lavandaría.
Tamén existen varias casas rurais e apartamentos turísticos nas aldeas dos arredores, moitos deles rehabilitados con gusto e respectando a arquitectura tradicional da zona.
Mellor época
Esta ruta pode realizarse durante todo o ano, pero cada estación ofrece unha experiencia diferente:
Primavera (abril-xuño) é probablemente a mellor época. Os campos están verdes e cheos de flores, os ríos levan auga abundante e as temperaturas son suaves, ideais para o sendeirismo. Os toxos e xestas en flor tinguen as ladeiras de amarelo, creando un contraste visual espectacular co azul dos encoros.
Outono (setembro-novembro) é outra época excelente, especialmente polos tons da vexetación, que van dende o dourado dos castiñeiros até o vermello dos pradairos. A luz outonal, máis tépeda e rasante, crea unha atmosfera moi especial sobre o canón do Bibei. Ademais, é a época dos cogomelos e da castaña, produtos estrela da gastronomía local.
Verán (xullo-agosto) pode ser quente, especialmente nas horas centrais do día. Recomendamos iniciar a ruta moi cedo pola mañá para evitar as temperaturas máis altas. A vantaxe do verán é a lonxitude dos días, que permiten gozar de máis tempo no cumio.
Inverno (decembro-marzo) é a época máis esixente, con posibles xeadas e incluso neve nas cotas máis altas. Non obstante, as xornadas claras de inverno ofrecen unha visibilidade excepcional dende o miradoiro, e a paisaxe adquiere unha beleza austera e dramática. É fundamental consultar a previsión meteorolóxica antes de saír.
Como chegar
O acceso ao Coto de Novelle realízase dende a estrada OU-622, que conecta Carballeda de Valdeorras con Viloira e outras aldeas do val. Dende Ourense capital, a viaxe en coche dura aproximadamente unha hora e media pola N-536 até A Rúa, e dende alí se toma o desvío cara a Carballeda de Valdeorras. Dende Carballeda, unha estrada local asfaltada conduce até Novelle en uns 15 minutos.
Para quen viaxe en transporte público, a estación de tren máis próxima atópase en A Rúa, con conexións dende Ourense, Ponferrada e Monforte de Lemos. Dende A Rúa, é necesario tomar un taxi ou organizar un traslado até Novelle, xa que non hai servizo regular de autobuses.
Existe aparcadoiro limitado na entrada da aldea de Novelle, preto do panel informativo que marca o inicio da ruta. Recomendamos non obstaculizar o paso aos vehículos dos veciños e aparcar de forma responsable.
Recomendacións finais
Para gozar plenamente desta ruta, recomendamos levar calzado de sendeirismo con bo agarre, especialmente no tramo final de rocha. É conveniente levar auga abondosa, protección solar e roupa de abrigo, xa que as condicións no cumio poden ser máis frías e ventosas que no val. Unhas prismáticos permiten apreciar os detalles da paisaxe e observar a avifauna que voa sobre o canón.
Respecta sempre o contorno natural e non deixes restos da túa visita. O Coto de Novelle é un espazo natural valioso que debemos conservar para que as futuras xeracións poidan gozar del como nós facemos hoxe. Leva contigo toda a basura e, se é posible, recolle calquera residuo que atopes no camiño.
Finalmente, animámosche a combinaren esta ruta con outras actividades na zona, como a visita ás bodegas da D.O. Valdeorras, o percorrido da Vía Nova ou a descuberta dos monumentos megalíticos de Sierra de Queixa. Valdeorras é un territorio que merece ser explorado con calma e atención.
Te puede interesar:
Albergue en Sarria — Camino de Santiago desde Sarria
Imperial Perlas — Joyería y complementos
Noticias de Galicia — Galicia Universal — periódico digital
¿Listo para tu viaje a Galicia?
Ahorra hasta un 25% en ExpediaCancelación flexible · Paga en el hotel · Programa de recompensas
