A Ruta das Minas de Fontao (Vila de Cruces)

A Ruta das Minas de Fontao: Un Viaxe á Historia Industrial de Galicia

No corazón da comarca do Deza, no concello de Vila de Cruces, agóchase un dos itinerarios máis suxestivos e con máis carácter da Galicia interior. A Ruta das Minas de Fontao non é só un percorrido de sendeirismo, senón unha viaxe no tempo que nos transporta ao esplendor da minería do estaño e do volframio no século XX. Este percorrido circular permítenos explorar as pegadas dun pasado industrial que transformou a paisaxe e a vida da contorna, ofrecendo hoxe unha combinación única de historia, natureza e arquitectura en desuso que emana melancolía e beleza.

A antiga mina de Fontao, explotada principalmente pola compañía británica Rio Tinto Company Limited, foi durante décadas un motor económico da zona. A ruta, ben sinalizada e de baixa dificultade, serpéia entre bosques autóctonos, leiras e o fascinante complexo mineiro abandonado, creado un contraste poderoso entre a forza recuperadora da natureza e a impoñente arquitectura industrial en decadencia. É un paseo perfecto para familias, amantes da historia e fotógrafos en busca de imaxes con alma.

Ficha Técnica da Ruta

• Distancia: Aproximadamente 5,5 kilómetros (circular).
• Dificultade: Baixa. O percorrido é accesible para a maioría das persoas, incluíndo nenos. Presenta algún tramo con pendente algo pronunciada, mais en conxunto é moi asequible.
• Duración estimada: Entre 2 e 3 horas, dependendo do ritmo e do tempo dedicado a explorar e fotografiar as instalacións mineiras.
• Desnivel: Preto de 150 metros.
• Tipo de percorrido: Circular. Punto de inicio e fin recomendado: o aparcadoiro habilitado preto do Campo da Feira, á entrada de Fontao.
• Superficie: Sendeiros terreos, pistas forestais e algún tramo de asfalto.

Puntos de Interés e Descrición do Percorrido

A ruta está perfectamente marcada con paneis informativos que explican a historia de cada punto. O seguinte é unha descrición dos seus lugares máis salientables:

Ofertas de viaje a Galicia

Ahorra un 25% o más en tu alojamiento — hasta un 25% de descuento

Ver en Expedia →

• Antiga Central Hidroeléctrica e ‘Casa da Luz’: O itinerario comeza xunto a estas instalacións que fornecerían enerxía á mina. A canle de auga e a arquitectura destes edificios son a primeira mostra da enxeñaría da época.
• Boca Mina ‘Emilia’: Un dos accesos principais á rede de galerías subterráneas. É un lugar de gran impacto, onde se pode apreciar a escala da explotación.
• O Cargadoiro: Estrutura metálica impoñente desde onde se cargaba o mineral nos vagóns para o seu transporte. É, probablemente, a imaxe máis icónica e fotoxénica de toda a ruta.
• Casa de Máquinas e Talleres: Os grandes edificios de pedra que albergaban a maquinaria e as oficinas. Aínda se conservan en pé, permitindo imaxinar o bulicio que alí habería.
• Barrio Direccional (Casa do Director e enxeñeiros): Unha zona residencial con vivendas de diferente categoría, que reflecte a xerarquía social dentro do complexo mineiro. As casas, hoxe en día en estado de abandono, mostran unha arquitectura distinta á tradicional galega.
• Barrio Obreiro: En contraste co anterior, este conxunto de pequenas vivendas destinadas aos obreiros ofrece unha visión máis humilde da vida na mina.
• Bosques de Carballeiras e Robles: Durante todo o camiño, a natureza é unha compañía constante. Os bosques de ribeira xunto ao río e as masas forestais engaden grande beleza e tranquilidade ao percorrido.

O contraste entre a vexetación exuberante e as inmensas estruturas de ferro e pedra cubertas de herrumbre e moído crea unha atmosfera case cinematográfica, evocadora de películas post-apocalípticas ou de aventuras.

Onde Comer (Gastronomía do Deza)

Despois da ruta, nada mellor que recargar enerxías coa excelente gastronomía da comarca do Deza. No propio núcleo de Fontao há opcións limitadas, pero a poucos minutos en coche atópanse excelentes restaurantes e tabernas:

• En Vila de Cruces: A vila capital do concello ofrece varios restaurantes con menús do día e carta. É recomendable probar as carnes á brasa, o lacón con grelos, o caldo galego e os doces tradicionais como as filloas.
• Nas Arredores: Nos concellos veciños de Silleda ou Lalín amplíase enormemente a oferta. En Lalín, famoso polo seu cocido, atópanse algúns dos mellores locais de cociña tradicional de Galicia.
• Recomendación: É sempre boa idea levar auga e algún pequeno aperitivo para a ruta, xa que non hai servizos no percorrido.

Onde Aloxarse

A zona conta cunha oferta de aloxamento rural en aumento, ideal para desconectar e explorar a rexión con calma:

• Casas Rurais e Aldeas Turísticas: Existen varias casas rehabilitadas e pequenos complexos rurais nos arredores de Vila de Cruces, Silleda e Lalín, que ofrecen paz e autenticidade.
• Hoteles e Pazo: Na área atópanse desde acolledores hoteles familiares ata o impoñente Pazo de Lalín ou outros pazos convertidos en aloxamento, que ofrecen unha experiencia máis singular.
• Área de Autocaravanas: No concello de Silleda (preto do recinto feiral) existe unha área de servizo para autocaravanas ben equipada.

Mellor Época para Visitala

A ruta é realizábel durante todo o ano, cada estación lle outorga unha atmósfera diferente:

• Primavera e Outono: Son, sen dúbida, as mellores estacións. A primavera reverdece os bosques e enche de vida o camiño, mentres que o outono, coa súa paleta de ouros, vermellos e ocres, crea un escenario de extrema beleza e melancolía que casa perfectamente coa estética das ruínas industriais.
• Verán: Pode ser caloroso, polo que é recomendable sair a primeira hora da mañá ou ao final da tarde. A sombra dos bosques axuda en moitos tramos.
• Inverno: Ofrece unha atmosfera máis crua e dramática, coa néboa frecuente na zona engadindo misterio ás estruturas. É necesario ir con calzado antresvarro e roupa de abrigo e impermeable.

Cómo Chegar

A mina de Fontao atópase na parroquia de Fontao, no concello de Vila de Cruces, provincia de Pontevedra.

• En Coche: É a opción máis directa. Desde Santiago de Compostela, hai que tomar a AP-53 en dirección a Ourense e saír na saída 18 (Vila de Cruces/Silleda). Unha vez na PO-205, seguir as sinaxes que indiquen «Fontao» e «Minas de Fontao». Hai un aparcadoiro sinalizado ao comezo da ruta.
• En Transporte Público: A opción é máis limitada. Pode chegarse en autobús (empresas como Monbus) ata Vila de Cruces ou Silleda, pero desde alí sería necesario un taxi para cubrir os últimos 4-5 quilómetros ata o inicio da ruta en Fontao. Planificar con antelación é fundamental.

Nota Final: A Ruta das Minas de Fontao é un patrimonio histórico de tódolos galegos. É fundamental realizar o percorrido co máximo respecto: non botar lixo, non facer pintadas nos edificios (xá bastante maltratados polo tempo e o vandalismo) e non tentar acceder ás galerías ou estruturas pechadas, xa que son perigosas. Disfrutemos deste vestixio da nosa historia industrial coa conciencia de preservalo para quen veñan detrás.